حضرت زینب(س) و جهاد تبیین

اصل دعوتِ

 اصل دعوتِ صدر اسلام از جهت عقبه دینی و اعتقادی بر پایه تبیین استوار بوده است، زیرا بدون تبیین، بستر اغواگری و گمراه‌سازی مردم در عرصه‌های مختلف فراهم شده خود زمینه تسلط دشمن در عرصه امنیتی می‌شود.

چرا که جنگ شناختی محور و هسته اصلی همه جنگ‌ها است. از این رو تبیین خود جهاد است. دشمن زمانی می‌تواند در جنگ امنیتی و میدانی پیروز شود که مبانی شناختی و معرفتی جامعه و مردم آن را منهدم سازد.

قرآن و اهل بیت علیه السلام

🔘 قرآن و اهل بیت(ع) هم برای مقابله با آن، تبیین را مهم ترین و موثرترین راهبرد می‌دانند. در رویارویی امیرالمومنین(ع) با معاویه در برهه‌های مختلف می‌توان تبیین و بصیرت‌دهی حضرت را در جهت خنثی سازی فتنه‌های اموی مشاهده کرد.

ماجرای کربلا

 در ماجرای کربلا و پساکربلا هم تبیین و افشاگری، نقش سرنوشت‌سازی داشته است. قیام حسینی با جهاد تببین زینبی ماندگار شد و به ثمر نشست.

به گفته امام خمینی(ره) «اگر واقعه کربلا رخ نمی‌داد یزید بن معاویه دین اسلام و سنت پیامبر(ص) را وارونه جلوه می‌داد». اما بدون تردید این واقعه بدون کنشگری تبیینی حضرت زینب(س) به انحراف کشیده می‌شد.

دشمن تلاش می‌کرد با روایت جعلی از حادثه کربلا، آن را به نفع خود مصادره کند و همان گونه که بر جسم شهیدان کربلا تاخت، مرام و مکتب حسینی را نیز از بین می‌برد.

دکتر بنت الشاطی

 دکتر بنت الشاطی نویسنده مصری می نویسد :

«خواهر حسین بن علی(ع) لذت پیروزی را در کام ابن‌زیاد و بنی‌امیه خراب کرد و در جام پیروزی آنان قطرات زهر ریخت. در همه حوادث سیاسی پس از انقلاب عاشورا همچون قیام مختار و عبدالله بن زبیر و سقوط دولت امویان و برپایی حکومت عباسیان و ریشه دواندن مذهب تشیع، زینب قهرمان کربلا نقش برانگیزنده داشت».
حضرت زینب(س) نشان داد که جهاد منحصر در میدان نظامی و تیر و شمشیر نیست و ساحت شناخت از معرکه کارزار نظامی مهمتر است. زیرا در جنگ شناختی دشمن با هدف قرار دادن قوه شناخت عموم مردم و نخبگان جامعه هدف و تغییر هنجارها، ارزش‌ها، باورها، نگرش‌ها و رفتار‌ها از طریق مدیریت ادراک و استنباط، به جهت‌دهی و مهندسی رفتارها می‌پردازد.

 ارکان و الزامات جهاد تبیین

تببین فرع بر معرفت است. زینب کبری(س) حق را شناخته و در جهت دفاع از آن با شجاعت و فداکاری به بیان واقعیت‌ها و حقیقت‌ها پرداخته است. مهم‌ترین شاخصه ایشان در این مسیر؛ اطاعت از ولی و امام است.
 رکن دیگر تبیین عقلانیت است. یعنی تبیین باید از استدلال و استناد محکم و غیر قابل انکار برخوردار باشد تا بتواند دشمن را در موضع انفعال و استیصال قرار دهد و بیشترین تاثیر را در مخاطب بگذارد. اقناع مخاطب مستلزم استدلال منطقی و ملموس است.
رکن دیگر تبیین علم و دانش است.

حضرت زینب عالمه غیرمعلمه بوده و در خاندان عصمت و علم الهی رشد کرده بود. با مروری بر سخنان حضرت می‌بینیم که تحلیل و ریشه‌یابی ایشان از ماجرای کربلا بر اساس تاریخ، مردم‌شناسی، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی و علوم دینی مانند فقه و تفسیر انجام گرفته است.
شاخصه مهم جهاد تبیین شجاعت توام با بصیرت است. در غبار فتنه حق و باطل به هم می‌آمیزند و تنها کسانی می‌توانند از فضای غبارآلود فتنه سالم بیرون آیند که چشم تیزبین برای درک حقیقت داشته باشند.
 لازمه دیگر در تبیین صرف بیان حق کفایت نمی‌کند و باید به افشای چهره دروغین باطل نیز پرداخت. برخی از الزامات جهاد تبیین در سیره حضرت زینب(س) عبارتند از؛ رعایت اولویت‌ها، اخلاق مداری، استقامت و پایداری، شجاعت، فصاحت و بلاغت، بهره‌گیری از عاطفه و بیدارکردن احساسات خفته، بهره‌گیری از معارف بلند دینی، دوری از افراط و تفریط و مداومت در تکرار تا نهادینه شدن ارزش‌ها.

نویسنده

مهدی_جبرائیلی‌تبریزی