رسانه‌ ها؛ صحنه‌ گردانان خاموش زندگی جمعی

رسانه ‌ها امروز فقط پنجره ‌ای به رویدادها نیستند؛ آن ها خود تبدیل به صحنه ‌گردانان اصلی نمایش زندگی جمعی شده‌ اند. در هر گوشه از سیاست، اقتصاد، امنیت و فرهنگ، جریان نرم‌ اما پیوسته‌ ای از تصاویر، روایت‌ ها و قضاوت‌ ها بر ذهن ما جاری است.

این سیلاب بی ‌وقفه، کم‌کم مرز میان درک خودمان و آنچه می‌ خواهند بفهمیم را محو می‌ کند. رسانه ‌ها با تکرار یک جمله، می‌ توانند از دشمن، قهرمان بسازند و از متحد، خائن.

آن ها ابزاری دو لبه شده‌ اند:

یک لبه، روشنایی و رهایی ‌بخشی است؛ آنجا که واقعیت را بی ‌پرده نشان می ‌دهند و افکار را به سمت پرسشگری و مسئولیت‌ پذیری سوق می ‌دهند. لبه دیگر، تاریکی و تحریفی است که آدمی را در باتلاق کلیشه‌ ها، شایعه‌ ها و خشم‌ های هدایت‌ شده غرق می‌ کند.

در این نبرد بی ‌سروصدا، سرنوشت یک جامعه نه در میدان ‌های نظامی، که در قاب کوچک گوشی‌ های همراه و اتاق ‌های خبر رقم می‌ خورد. هر انتخاب آگاهانه از کانال ها و شبکه های خبری مخاطب برای دنبال کردن یک رسانه یا کنار گذاشتن دیگری، در واقع رای به فهم واقعیت یا دروغ سازمان‌ یافته است.

پس امروز، باسواد سیاسی کسی نیست که فقط آمار می‌ داند، بلکه کسی است که دستکاری آماری را در قاب رسانه می‌ بیند. اگر نتوانیم این سازوکار خاموش کنترل افکار را بفهمیم، محکومیم به اینکه همیشه فکر کنیم خودمان فکر می ‌کنیم، در حالی که دیگران به جای ما اندیشیده ‌اند.

نویسنده

محمد مهدی سپهر