هنر برای سلطه

در پی تأکید اخیر رهبر انقلاب بر لزوم انتقال هنرمندانه آرمان‌های شهدا به نسل جوان، یک مانع دیرپا دوباره خودنمایی می‌کند: شعار مزمن «هنر برای هنر»، که می‌کوشد هنر را از هر رنگ‌وبوی ایدئولوژی دور نگه دارد و ریشه در تفکر لیبرالیستی و اومانیستی غرب دارد.

اما آیا مروجان این شعار خود به آن پایبندند؟

تاریخ پس از جنگ جهانی دوم پاسخ می‌دهد: خیر.

آمریکا پس از جنگ، با درک این واقعیت که تکیه صرف بر قدرت نظامی کافی نیست، بازوی فرهنگی خود را فعال کرد.

محرم و نامحرم

سازمان‌های اطلاعاتی مانند سیا، نبرد فرهنگی را در دو سطح طراحی کردند:

یکی حمایت علنی از هنرمندانی که مروج ارزش‌های غربی بودند، و دیگری در سطحی ظریف‌تر.

آن‌ها با استفاده از بنیادها، گالری‌ها، جشنواره‌ها و جوایز به ظاهر بی‌طرف، فرهنگ آمریکایی را به عنوان معیار جهانی هنر معرفی کردند.

هدف اصلی القای این باور بود که اثر هنری برای کسب اعتبار، نباید شامل نقد جدی سیاست‌های خارجی آمریکا یا ترویج ارزش‌های مقاومت و دین انقلابی باشد.

سیا دریافته بود:

«جایی که تانک‌ها ناتوان هستند، فرهنگ می‌تواند موفق باشد.» این پروژه عظیم فرهنگی، هنرمند منتقد را خلع سلاح کرد. با ترویج ایده «هنرمند آزاد و مستقل از سیاست»،

عملاً هرگونه تولید هنری که خط فکری واشنگتن را به چالش می‌کشید، برچسب «تبلیغاتی» یا «ایدئولوژیک» گرفت و از صحنه اعتبار جهانی حذف شد.

در واقع، «هنر برای هنر» صرفاً یک پوشش بود؛ ابزاری زیرکانه برای پیشبرد هژمونی فرهنگی و سلطه جهانی، که هنر، ادبیات و زیبایی‌شناسی را به سلاحی خاموش تبدیل کرد.

نویسنده

✍داود عسگری

پیوندها

تارنمای انتشارات زمزم هدایت

 مرکز پاسخگویی به سوالات و شبهات جوابگو

پیام رسان انتشارات زمزم هدایت

مرکز فضای مجازی حقیق در آپارات

پرسش و پاسخ