آثار ترک نماز در دنیا چیست؟
آیا ترک نماز دنیای ما را هم خراب میکند؟
پاسخ
همانگونه كه نماز، آثار و فوايد فراوانى در دنيا و آخرت به دنبال دارد ترك اين واجب الهى و سبك شمردن آن نيز عواقب شوم و آثار نامطلوبى در پى خواهد داشت. پيش از پرداختن به پيامدها، نخست مراتب بى نمازى را توضيح مى دهيم:
مراتب بى نمازى
الف) ترك نماز از روى انكار
يعنى مسلمان نماز واجب را بر خود لازم نداند، چنين كسى منكر ضرورى دين است و اگر اين انكار به انكار خدا و پيامبر باز گردد، كافر است.
ب) ترك نماز از روى مسامحه
يعنى مسلمانى قبول دارد كه در اسلام نماز واجب است، ولى از روى بى اعتنايى به امور دينى و به بهانه اشتغال به كارهاى دنيوى آن را به جا نمى آورد، چنين كسى مرتكب گناه كبيره شده وفاسق ناميده مى شود.
پ) ترك برخى از واجبات نماز
بدين معنا كه نماز مى خواند، ولى شرايط صحت آن را مراعات نمى كند. مانند آنكه نماز را با لباس غصبى، يا در مكان غصبى، به جا آورد، يا سوره و ذكر واجب را نخواند، يا آنها را صحيح انجام ندهد. اينان از جمله سبك شمارندگان نماز به حساب مى آيند.[1]
آثار ترك نماز در دنیا
در ادامه به چند اثر مهم ترک نماز در دنیا اشاره می کنیم:
-
جرأت برگناه
يكى ازآثار ترك نماز، جرأت پيدا كردن بر ساير گناهان است؛ بدين معنا كه انسان وقتى نماز را كه ستون دين به شمار مى آيد، ترك كند،
ارتكاب گناهان ديگر برايش آسان مى شود.
رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:
«لا يَزالُ الشَّيْطانُ يَرْعَبُ مِنْ بَنى آدَمَ ماحافَظَ عَلىَ الصَّلَواتِ الْخَمْسِ فَإِذا ضَيَّعَهُنَّ تَجْرُأُ عَلَيْهِ وَ أَوْقَعَهُ فِى الْعَظَائِمِ[2] تا زمانى كه انسان نمازهايش را به جاآورد شيطان سراغ او نمى رود و هنگامى كه آنها راضايع كند (ترك كند)، شيطان بر او جرى شده، به گناهان بزرگ وادارش مى كند».
حضرت على عليه السلام در نامه اى به محمّد بن ابى بكر مى نويسد:
«… ثُمَّ ارْتَقِبْ وَقْتَ الصَّلاةِ، فَصَلِّها لِوَقْتِها … فَمَنْ ضَيَّعَ الصَّلاةَ، فَإِنَّهُ لِغَيْرِها أَضْيَعُ …[3] سپس مراقب اوقات نماز باش، و آن را به موقع به جا آورد؛ زيرا كسى كه نماز را ضايع سازد، غير نماز (عبادت ديگر) را بيشتر ضايع مى كند».
راز اين مطلب آن است كه نماز موجب تذكّر و توجّه به خداست وانسان را متوجه حضور در محضر الهى مى سازد و او را از گناهان باز مى دارد، در صورت ترك نماز، يادآور حضور و مراقبت خدا ومهار كننده گناهان وجود نخواهد داشت.
به عبارت ديگر، مانع فعاليتهاى وسوسه گرانه شيطان و نفس امّاره برطرف مى شود و شيطان و نفس امّاره بر انسان چيره مى گردند و او را به گناهان ديگر مى كشانند.
-
ويرانى دين
نماز، تكيه گاه و اساس دين خدا را تشكيل مى دهد كه هر چه بهتر انجام پذيرد، ايمان انسان را قويتر خواهد كرد و اگر خللى در آن وارد شود، ستون دين را منهدم مى كند. پيامبر اكرم (ص) فرمود:
«الصَّلاةُ عِمادُ الدّينِ، فَمَنْ تَرَكَ صَلاتَهُ مُتَعَمِّداً فَقَدْ هَدَمَ دينَهُ[4] نماز، ستون وتكيه گاه ديناست و كسى كه به عمد آن را ترك كند، دينش را ويران ساخته است».
از اين رو، امام موحّدان، على عليه السلام ضمن سفارش به نماز، ضايع كننده آن را از خود طرد كرده و فرموده است:
«عَلَيْكُمْ بِالُمحافَظَةِ عَلى أَوْقاتِ الصَّلاةِ فَلَيْسَ مِنّى مَنْ ضَيَّعَ الصَّلاةَ[5] برشما باد به پاس داشتن اوقات نماز، پس هر كس نماز را خراب كند از (زمره دوستان) من نيست».
ترك نماز، گاهى به كفر و بى دينى مى انجامد، به عبارت ديگر، نماز مرز ميان اسلام و كفر است.
رسول خدا (ص) فرمود:
«ما بَيْنَ الْمُسْلِمِ وَ بَيْنَ أَنْ يَكْفُرَ إِلَّا أَنْ يَتْرُكَ الصَّلاةَ الْفَريضَةَ مُتَعَمِّداً أَوْ يَتَهاوَنَ بِها فَلا يُصَلّيها[6] ميان مسلمان تا كافر شدنش فاصله اى نيست، جز ترك عمدى نماز واجب يا سستى در آن كه به نماز نخواندن بينجامد».
امام باقر عليه السلام فرمود:
«رسول خدا (ص) در مسجد نشسته بود كه مردى وارد شد و به نماز ايستاد، ولى ركوع و سجودش را ناقص انجام داد. حضرت با ديدن او فرمود: همچون كلاغ بر زمين نوك مى زند؛ اين شخص اگر در اين حالت بميرد، به دين من از دنيا نرفته است.»[7]
-
از دستدادن شخصيتاجتماعى
ازديگر آثار زيانبار ترك نماز و سبك شمردن آن، منفور شدن درجامعه است؛ يعنى تارك نماز يا سبك شمارنده آن ارزش وشخصيت اجتماعى خويش را از دست مى دهد و مسلمانان با ديده نفرت به او مى نگرند،
تا جايى كه به گفته امام باقر عليه السلام:
«رسول خدا (ص) با همسايگان مسجد شرط كرد به نماز جماعت حاضر شوند و متخلّفان را تهديد كرد كه خانه هايشان را آتش خواهد زد.»[8]
امام صادق عليه السلام در مورد انتخاب دوست و همنشين فرمود: «اخْتَبِروُا إِخْوانَكُمْ بِخَصْلَتَيْنِ، فَإِنْ كانَتا فيهِمْ وَ إِلَّا فَاعْزُبْ، ثُمَّ اعْزُبْ: مُحافَظَةً عَلَى الصَّلَواتِ فى مَواقيتِها وَ الْبِرَّ بِالْإِخْوانِ فِى الْعُسْرِ وَ الْيُسْرِ[9]
دوستان و برادران خود را با داشتن دو صفت انتخاب كنيد وگرنه آنها را رها كنيد و از آنان دورى گزينيد: اول مراقب برنماز دراوقات مخصوص آن و دوم نيكى كردن بهبرادران درسختى و راحتى.
-
زندگى سخت
سختى زندگى و آميخته شدن با مشكلات روحى و روانى از ديگر پيامدهاى ترك نماز و سبك شمردن آن است. كسى كه رابطه اى باخدا نداشته باشد، روشن است كه از رحمت و الطاف الهى به دور خواهد بود.
قرآن مجيد مى فرمايد:
«أَقِمِ الصَّلوةَ لِذِكْرى (طه: 14)؛ نماز را براى ياد من به پاى دار».
درآيه ديگر مى فرمايد: «وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرى فَإِنَّ لَهُ مَعيشَةً ضَنْكاً (طه: 124)؛ هر كس از ياد من رويگردان شود زندگى برايش سخت و ناگوار خواهد بود».
در اين راستا، روايتى ازرسول خدا صلى الله عليه و آله نقل مى كنيم كه زندگى سخت و ناگوار را تشريح ميكند.
«مَنْ تَهاوَنَ بِصَلاتِهِ … يَرْفَعُ اللَّهُ الْبَرَكَةَ مِنْ عُمْرِهِ وَ مِنْ رِزْقِهِ … وَ كُلُّ عَمَلٍ يَعْمَلُهُ لا يُوجَرُ عَلَيْهِ وَ لا يُرْتَفَعُ دُعائُهُ إِلَى السَّماءِ وَ لَيْسَ لَهُ حَظٌّ فى دُعاءِ الصَّالِحينَ وَ يَمُوتُ ذَليلًا وَ جائِعاً وَعَطْشاناً …[10]
كسى كه نماز را سبك شمارد … خداوند بركت از عُمر و روزى او برمى دارد و هرعملى انجام دهد پاداشى نمى برد، دعايش به آسمان بالا نمى رود، از دعاى نيكوكاران بهره اى نمى برد و با ذلت و خوارى و گرسنگى و تشنگى مى ميرد.
-
چهره منفور
همچنين رسول گرامى اسلام، زشتى چهره و منفورى آن را نتيجه سبك شمردن نماز دانسته، مى فرمايد:
«… يَمْحُوا اللَّهُ تَعالى سيماءَ الصَّالِحينَ مِنْ وَجْهِهِ …[11] خداوند سيماى نيكوكاران را از چهره او (سبك شمارنده نماز) محو مى كند.
جمع بندی
ترك نماز از روى عمد، به كفر مى انجامد و از روى بى اعتنايى و مسامحه به فسق مى رسد و اگر گه گاه بخواند، آثار و عواقب خطرناك و زيانبارى هم در دنيا و هم در آخرت در پى خواهد داشت.
آثارى كه بر اثر ترك نماز، گريبانگير فرد مى شود عبارتند از:
جرأت پيدا كردن بر ساير گناهان، ويرانى دين و به كفر انجاميدن، انزجار و نفرت اجتماعى، زندگى سخت و مشقت بار، فشار قبر، سختى در محشر، محروميت از شفاعت و ورود به دوزخ.
منابع
[1] . سید عبدالحسین دستغیب، گناهان كبيره، تهران، صبا، 1361، ج 2، ص 191- 193.
[2] . محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، بیروت، دارالاحیاء و التراث، 1403 ق، ج 82، ص 202.
[3] . سید حسین بروجردی، جامع احاديث الشيعة، قم، المهر، 1373، ج 4، ص 48.
[4] . محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، همان، ج 82، ص 202.
[5] . سید حسین بروجردی، جامع احاديث الشيعه، همان، ج 4، ص 52.
[6] . فیض کاشانی، محجّة البيضا فی التذهیب الاحیاء، قم، جامعه مدرسین، 1417 ق، ج 1، ص 340.
[7] . محمد باقر مجلسی، ملاذ الاخبار، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی، 1406 ق، ج 4، ص 272.
[8] . محمد بن علی ابن بابویه (شیخ صدوق)، ثواب الاعمال، مترجم: غفارى، تهران، کتابفروشی صدوقی، بیتا، ص 523، با اندك تغيير.
[9] . سید حسین بروجردی، جامع الاحاديث، همان، ج 4، ص 58.
[10] . عباس قمی، علی اکبر الهی خراسانی، سفينة البحار، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس، 1396، ج 2، ص 43.
[11] . همان
پیوندها
پرسش و پاسخ
مراتب بینمازی به چند دسته تقسیم میشود؟
پاسخ:
مراتب بینمازی به سه دسته تقسیم میشود: ترک نماز از روی انکار، ترک نماز از روی مسامحه، و ترک برخی از واجبات نماز.
ترک نماز از روی انکار چه عواقبی دارد؟
پاسخ:
اگر ترک نماز به معنای انکار واجب بودن آن و بازگشت به انکار خدا و پیامبر باشد، شخص به کفر میرسد.
یکی از پیامدهای ترک نماز در جامعه چیست؟
پاسخ:
یکی از پیامدهای ترک نماز، از دست دادن شخصیت اجتماعی و منفور شدن در جامعه است.
