درآمد حرام چه تاثیری در اخلاق اجتماعی دارد؟
تاثیر درآمدهاى حرام در اخلاق اجتماعی
پاسخ
درآمد حرام اصول اخلاق اجتماعى را از هم مى پاشد. بطورى كه حرام خوار براى به دست آوردن خرج زندگى، تن به هر ذلّتى مى دهد.
نيت افراد تغيير مى كند و هر كس به فكر اين مى افتد كه چگونه جيب ديگران راخالى كند.
روح برادرى و نوع دوستى از جامعه رخت بر مى بندد ودر نتيجه، اخلاق اجتماعى درجامعه به خطر مى افتد.
چه اينكه تغيير سرنوشت اجتماع در گرو تغييراخلاق و رفتار مردم است.
بنابراين، درآمد حرام يكى از عواملى است كه بررفتار واخلاق اجتماعى اثر نامطلوب دارد كه به بعضى ازآنها اشاره مىكنيم:
اثرات اجتماعی
سلب امنيت اجتماعى
درآمد حرام درجامعه، منشاء ايجاد كينه ودشمنى مى شود و صلح و صفا را از بين مى برد.
اسلام نمى خواهد امنيت جامعه از بين برود، از اين رو، راه هايى را كه امنيت اجتماعى را به خطر مى اندازند، ممنوع كرده است.
پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله مى فرمايد:
«چهار چيزاست كه به هر خانه اى وارد شود آن را خراب مى كند و با بركت نيز ترميم نمى شود: خيانت، دزدى، شراب خوارى و زنا»[1]
با توجه به اينكه خانواده يك واحد كوچكتر از اجتماع محسوب مىشود، خرابى آن به اجتماع سرايت مى كند.
از اين رو، وقتى فضايل اخلاقى درخانواده ها از بين رفت نبايد از فساد جامعه و تخريب امنيت آن ايمن بود.
امام رضا (ع) در بيان علّت تحريم سرقت فرمود:
«… اگر دزدى مباح و مشروع بود، اموال فاسد مى شد وقتل نفوس پديد مى آمد».
از اين رو، غصب وچپاول كه منجرّ به كشتار ونزاع و كشمكش وحسد مى شود حرام گرديد. …»[2]
ركود اقتصادى ورواج بى بندوبارى
وقتى درجامعه كسب درآمد حرام وجود داشته باشد، مردم دست از فعاليت و كار مفيد برمى دارند، و اين بيكارى باعث رواج گناه و بی بندوبارى درجامعه مى شود.
بنابراين، امام رضا (ع) درعلت تحريم ربا مى فرمايد: «اگر ربا حلال بود مردم تجارت را رها مى كردند.»[3]
از بين رفتن فضايل
در فلسفه تحريم ربا، تعبيرات مختلف است. يكى ازآنها اين است كه امام باقر (ع) فرمود:
«إِنَّما حَرَّمَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ الرِّبا لِئَلَّا يَذْهَبَ الْمَعْرُوفُ[4] خداوند عزوجل ربا را حرام كرده تا كارهاى معروف «نيك» از بين نرود».
همه فضايل اخلاقى معروف شمرده مى شود، ولى دو فضيلت اخلاقى است كه اين حديث بيشتر به آن عنايت دارد.
وآن مواسات و بشر دوستى است كه قرض الحسنه، اين دو فضيلت را تقويت مى كند. اما رباخوارى به آن دو، ضربه مى زند.
قرض الحسنه موجب محبت، حسن تفاهم، نشر عطوفت و الفت بين قلبهاست و روح اتحاد، برادرى و تعاون را درجامعه تقويت مى كند.
اما ربا موجب كينه، دشمنى، اختلاف و سنگدلى است. و روح برادرى واتحاد را از بين مى برد.
هلاكت اجتماع
رواج معاملات نامشروع و درآمد حرام باعث مى شودنيّتها عوض شود. هركس به فكر تقلّب وگول زدن ديگرى باشدتا از اين راه درآمدى تهيه كند.
واين باعث از بين رفتن اجتماع مى گردد.
پيامبراكرم (ص) دراين باره مى فرمايد:
«إِذا أَرادَاللَّهُ بِقَوْمٍ هَلاكاً ظَهَرَ فيهِمُ الرِّبا[5] اگر خداوند اراده كند ملتى را هلاك كند ربا ميان ايشان آشكار شود.
بنابراين، اگر درامر كسب روزى، حدود الهى رعايت نشود. نه تنها فرد را از انسانيت ساقط، و نسل انسانى را فاسد مى كند، بلكه اجتماع را به مخاطره مى اندازد
و اصول اخلاق اجتماعى راجدا شود از هم مى پاشد. دراثر فروپاشى اصول اخلاقى، جامعه دچار هرج و مرج وبى بندوبارى مى شود».
اين درس را با سخنى هشدار دهنده از رسول اكرم (ص) به پايان مى بريم: «إِنَّ أَخْوَفَ ما أَخافُ عَلى امَّتى هذِهِ الْمَكاسِبَ الْحَرامَ …[6] بيم ناكترين چيزى كه برامت خود از آن مى ترسم اين درآمدهاى حرام است.»
جمع بندی
اثرات نامطلوب درآمد حرام براخلاق اجتماعى عبارتند از:
سلب امنيت اجتماعى، ركود اقتصادى و رواج بى بندوبارى، از بين رفتن فضايل و در نتيجه هلاكت اجتماع.
چه اينكه وقتى حدودالهى درجامعه رعايت نشود اخلاق اجتماعى و اصول انسانى از هم مى پاشد و جامعه را دچار هرج و مرج مى كند.
منابع
[1] محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشيعه، قم، آل البیت، 1414 ق، ج 18، ص 482.
[2] . همان، ص 481.
[3] همان، ج 12، ص 424.
[4] . همان، ج 12، ص 425.
[5] همان، ج 12، ص 427.
[6] . همان، ج 12، ص 52.
پیوندها
مرکز فضای مجازی حقیق در آپارات
پرسش و پاسخ
