شب اول قبر

براساس آيات و روايات، روح انسان پس از مرگ و انقطاع از بدن مادى، خود را با بدن برزخى و قالب مثالى مى‏يابد بدن مثالى، شباهت بسيارى به بدن دنيوى انسان دارد ولى در عين حال بدنى است كه با نظام و قوانين عالم برزخ سازگار است و با بدن مادى دنيوى، تفاوت‏هايى دارد.(1) افزون بر اين كه در بيشتر موارد مقصود از واژه «قبر» در واقع مسائل برزخ است مثلًا گفته شده است: «ان القبر روضه من رياض الجنة او حفرة من حفرالنار»(2) «قبر يا روضه‏اى از رياض بهشت و يا جايگاه پستى از جايگاه‏هاى آتش است». 

البته قبر برزخى و قبر خاكى يك ارتباط خاصى با هم دارند كه مجال طرح آن نيست ولى بايد توجه داشت كه عمده مسائل شب اول قبر و پس از آن، مرتبط با عالم برزخ است، نه قبر خاكى.(3) 

بنابراين هم عذاب قبر و فشار آن و هم شادى‏ها و فراخى‏هاى آن، مرتبط با عالم برزخ بوده و با قالب بدن برزخى، صورت مى‏گيرد و قبر خاكى در اين موارد، خصوصيتى ندارد. ازاين‏رو اگر مرده‏اى را بسوزانند، يا آن را بخورند، يا به دريا بيندازند و يا آن را موميايى كرده و در محفظه‏هاى خاصى نگه دارند باز هم مسائل شب اول قبر، فشار قبر، سؤال، مكافات و براى آنان خواهد بود و شب اول قبر آنها، همان شبى است كه اين بدن‏ها يا به دريا انداخته شد، يا طعمه حريق گشته و يا خوراك حيوانى قرار گرفته است. شب اول قبر شهيدانى كه پس از مدت مديدى، اجساد مقدس و مطهر آنان يافت مى‏شود همان شبى است كه در بيابان‏ها مانده‏اند. حضرت امير (ع) مى‏فرمايد: «فروگذار نمى‏شود احدى از مردم كه در شرق و غرب زمين و دريا و صحرا هستند مگر آن كه فرشته‏هاى سؤال كننده، به ملاقات آنان خواهند رفت».(4) 

پى‏نوشت‏

(1) نگا: عروج روح، صص 52 و 59.

(2) بحارالانوار، ج 6، ص 159، روايت 19.

(3) نگا: عروج روح، ج 7، صص 69 و 114.

(4) علم الهدى، معاد و عدل، ص 100.