چرا شورای نگهبان افراد بیصلاحیت را هم تأیید میکند؟
مقدمه
براساس اصل 99 قانون اساسی،[1] یکی از وظایف اصلی شورای نگهبان، نظارت بر انتخابات است که بخشی از این نظارت، مربوط به تأیید صلاحیت نامزدهای انتخاباتی میباشد.
با گذشت بیش از چهار دهه از انقلاب، مشکلات فراوانی وجود دارد که میتواند نتیجۀ سوءمدیریت افراد منتخب مردم باشد و لذا این باور را در ذهن مردم ایجاد میکند که افراد تأییدصلاحیتشده ازطریق شورای نگهبان که ادارۀ دولت و مجلس را در دست میگیرند، برای ادارۀ کشور مناسب نیستند و این شورا افراد مناسبی را تأیید صلاحیت نمیکند.
پاسخ
شورای نگهبان قانون اساسی موظف است برای ورود مدیران صالح به عرصۀ مدیریت کشور صلاحیت نامزدهای انتخاباتی را بررسی کند و از مسائلی نظیر سلامت اقتصادی، سلامت اخلاقی و التزام به قانون اساسی، اطمینان حاصل کند و این اطمینان با بررسی سوابق افراد و استعلاماتی از مراجع قضايی و امنیتی حاصل میشود.
درخصوص اینکه چرا افراد تأییدصلاحیتشده ازطریق شورای نگهبان که ادارۀ دولت و مجلس را در دست میگیرند، برای ادارۀ کشور مناسب نیستند، اظهارنظر رسمی از سخنگوی شورای نگهبان به دست ما نرسیده است؛ اما براساس تحلیل برخی افراد مطلع میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
1. بهنظر میرسد در برخی موارد شورای نگهبان مصلحتهایی را درنظر میگیرد تا اصل انقلاب آسیب نبیند.
برخی احزاب و اشخاص با نفوذی که در جامعه دارند بهگونهای جوّ عمومی را طراحی میکنند که شورای نگهبان مجبور میشود برخی نامزدهای همسو با این افراد را تأیید کند.
در اینگونه موارد اگر شورای نگهبان نامزد آن جناح و حزب را تأیید نکند بستر اغتشاش و جنگ داخلی و سپس فروپاشی اصل نظام فراهم میشود و اگر تأیید کند هرچند کشور دچار مشکلاتی میشود ولی درنهایت مردم این جریانها را بهتر میشناسند و در مراحل بعد بهسوی انتخاب درست پیش میروند.
آیا افرادی که میگویند شورای نگهبان نباید مصلحتسنجی کند، به تبعات این موضوع فکر کردهاند؟ وقتی حفظ نظام طبق فرمان حضرت امام اوجب واجبات است و شورای نگهبان با اِشرافی که به وضعیت کشور دارد میداند در صورت رد صلاحیت برخی افراد آسیب آن به انقلاب و نظام بسیار فراتر از تأیید آنان است، واقعاً چه باید انجام دهد؟
چند راهکار زیر را میتوان فرض کرد:
الف) این افراد را رد صلاحیت کند و وقتی کشور دچار آشوب شد، آنگاه رهبری خود را سپر تأیید این افراد قرار دهد.
دراینصورت، بعد از آنکه این افراد به کشور لطمه زدند، چه کسی کانون انتقاد قرار میگیرد؟ آیا دراینصورت مردم رهبری را مقصر کوتاهیها و خیانت این افراد نمیدانند؟ آیا دراینصورت اعتماد مردم به ستون اصلی انقلاب ازبین نمیرود؟
ب) شورای نگهبان این افراد را رد صلاحیت کند و تا آخر بایستد.
دراینصورت، اگر کشور به جنگ داخلی کشیده و اصل انقلاب هم ساقط شد و دشمن بر کشور سلطه یافت، باز هم نتیجه مطلوب است؟!
پ) شورای نگهبان برخی از این افراد را که پیشینۀ مجرمانه ندارند و نسبت به بقیه صلاحیت بیشتری دارند، تأیید صلاحیت کند،
بعد خواص جامعه به تبیین شاخصهای فرد یا افراد صالح بپردازند تا مردم خود با انتخاب درست مانع ورود افراد بیصلاحیت به مراکز حساس شوند.
مسلماً در این موارد همۀ خواص جامعه باید حقایق را تبیین کنند تا راه انتخاب درست پیشِروی مردم نهاده شود.
بهنظر میرسد تنها راه درست مورد اخیر است و شورای نگهبان نیز همین مسیر را انتخاب میکند.
2. باید توجه داشت برخی افراد قبل از انتخابات سابقۀ کاری مناسبی دارند، اما بعد از رسیدن به مقام بالاتر تغییر میکنند.
این موضوع عجیب نیست و نمونههای تاریخی آن چه در صدر اسلام و چه در عصر حاضر بسیار است.[2] شورای نگهبان نیز نمیتواند تغییرات رفتاری بعدی اشخاص را دقیقاً پیشبینی کند؛ زیرا گاهی آشکارشدن ناکارآمدی افراد در یک جایگاه، به گذشت زمان احتیاج دارد.
نتیجه
شورای نگهبان ممکن است در برخی موارد بهدلیل رعایت مصلحت حفظ نظام افرادی را تأیید صلاحیت کند. در برخی موارد نیز افراد بعد از گرفتن مسئولیت دچار انحراف میشوند و قبل از آن پروندۀ پاکی دارند.
کلمات کلیدی: نظارت استصوابی، شورای نگهبان، تأیید صلاحیت، رد صلاحیت.
منابع
[2]. طلحه، زبیر، ابوالحسن بنیصدر، آیتالله منتظری و… نمونههای روشن این چرخش هستند.
پیوندها
