الگوی مقاومت در اندیشه­ ی رهبر شهید امام خامنه ای (ره)

مقاومت در اندیشه ­ی رهبر شهید امام خامنه ای (ره)، به حیات مؤمنانه و تمدن­ سازی اسلامی راه می­برد. مقاومت  نوعی موضع­ گیری است که ریشة در هویت دینی و سبک زندگی اسلام دارد و برآمده از سه رکن کلیدی «قرآن»، «سیره­ی نبوی و علوی» و «تجربه­ی عینی انقلاب اسلامی» است. در این یادداشت، ابعاد مفهومی، مبانی قرآنی، الزامات و ثمرات این الگو بر اساس بیانات معظم ­له تبیین می­شود.

مقاومت، موضع­گیری هویتی و روش زندگیِ مبتنی بر ایستادگی فعال در مسیر حق با نفی هرگونه انفعال و عقب­نشینی (بیانات در مراسم سی­امین سالگرد رحلت امام خمینی، ۱۴/۰۳/۱۳۹۸)، همراه با موضعی تهاجمی و هجومی در برابر ظلم، کجی­ ها و بی ­عدالتی­ ها (بیانات در خطبه­ های نماز جمعه تهران، ۱۸/۱۱/۱۳۸۴)، که با بصیرت و دشمن ­شناسی دقیق توأم بوده (بیانات در دیدار مردم قم، ۱۹/۱۰/۱۳۹۵) و در آن، تسلیم و ذلت ­پذیری در برابر زیاده­ خواهی دشمن، به­ عنوان بزرگترین خطا و عامل بی‌هویتی، به­ شدت نفی می ­شود (بیانات در مراسم دانش­آموختگی دانشگاه امام حسین، ۰۹/۰۴/۱۳۹۷).

 مبانی قرآنی مقاومت

شالوده­ ی نظری مقاومت بر آیات کلیدی قرآن استوار است. در سورة هود، می فرماید:

«فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَمَنْ تَابَ مَعَكَ وَلا تَطْغَوْا إِنَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ» (هود: ۱۱۲). این آیه، استقامت را به معنای پایداری در خط مستقیم و پرهیز از انحراف معرفی می­کند.

ایشان در این باره می ­فرمایند: «در یک چنین وضعی انسان چه کار باید بکند؟ اینجا انسان متوجه می شود که علاج این، «فاسقتم گما امّرت وّ متن تابّ معّک» است… همه باید استقامت کنید، همه باید بایستید؛ یعنی یک حرکت جمعی صبر و استقامت را از ما می خواهد.» (بیانات در دیدار اعضای مجلس خبرگان رهبری، ۰۴/۱۲/۱۳۹۹).  آیه­ی «وَلَوْ قَاتَلَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوَلَّوُا الْأَدْبَارَ ثُمَّ لا يَجِدُونَ وَلِيّاً وَلا نَصِيراً» (فتح: ۲۲)، یک سنت قطعی الهی را معرفی می­کند که اگر در برابر ظلم بایستید، دشمن مجبور به عقب­ نشینی خواهد شد.

رهبر شهید این را یک سنت الهی دانسته و فرموده اند: «در مقابل دشمن، «عقب نشینی» مشوق دشمن است؛ در مقابل دشمن، «ایستادگی» موجب عقب رفت دشمن است.» (بیانات در دیدار مسئولان نظام و سفرای کشورهای اسلامی، ۰۱/۰۱/۱۳۹۷).

ارکان و الزامات مقاومت

برای تحقق الگوی مقاوت، رهبر شهید امام خامنه­ای(ره)، مؤلفه‌هایی به‌عنوان الزامات ضروری بیان فرموده است:

1. ایمان و تقوا:

2. محکم‌ترین عنصر مقاومت، ایمان دینی است. تقوا، به‌معنای مراقبت دائم از نفس، مانع انحراف و سستی می‌شود. رهبر شهید در بیانی راهبردی می­فرماید: «ایمان دینی جزو مهم‌ترین عناصر مقاومت و تحرّک این کشور است… هر حرکتی در این کشور انجام گرفته است که اثرگذار، جریان‌ساز و مؤثر بوده است، عنصر ایمان دینی حرف اوّل را در آن می‌زده است.» (بیانات در دیدار مردم قم، ۱۹/۱۰/۱۳۹۵، صفحه ۱۵) 

3. اتحاد ملی و انسجام اسلامی:

4. نظام اسلامی مبتنی بر مقاومت، نیازمند پشتوانه‌ی عظیم مردمی است. ملت متحد، دژ محکم و نفوذناپذیر کشور به شمار می ­رود. رهبر شهید در این رابطه می­ فرماید: «پشتوانه‌ی نظام اسلامی، هیچ‌کس جز انبوه توده‌های عظیم ملت ایران نیست؛ حصار این کشور و این نظام، همین مردمند… اگر فکر می‌کنند خواهند توانست این پشتوانه را از جمهوری اسلامی بگیرند، اینجا را اشتباه کرده‌اند.» (بیانات در دیدار مردم آذربایجان شرقی، ۲۸/۱۱/۱۳۹۱، صفحه ۳۵)

5. توکل و اعتماد به وعده‌ی الهی:

6. تکیه بر اراده‌ی الهی و حسن ظن به وعده‌های او، مسیر مقاومت را هموار می ­سازد. می­ فرماید: «مقاومت هم جز در سایه‌ی ایمان به خدا و اتکاء به خدا و اعتماد به وعده‌ی الهی ممکن نیست؛ خدای متعال وعده فرموده است، با تأکید فرموده است… این وعده تحقق پیدا خواهد کرد.» (بیانات در دیدار مسئولان نظام و میهمانان کنفرانس وحدت اسلامی، ۰۴/۰۹/۱۳۹۷، صفحه ۱۱)

7. اقتصاد مقاومتی و قدرت بازدارندگی:

8. مقاومت صرفاً نظامی نیست و در عرصه‌های اقتصادی و علمی نیز جریان دارد. در جایی می­فرماید: «…یا باید مشکلات تحریم را تحمّل کنیم یا ایستادگی کنیم به‌وسیله‌ی اقتصاد مقاومتی.» (بیانات در اجتماع زائران و مجاوران حرم مطهر رضوی، ۰۱/۰۱/۱۳۹۵، صفحه ۲۳) 

ثمرات و برکات مقاومت

مقاومت در اندیشه­ی رهبر شهید امام خامنه­ای(ره)، ثمرات فردی و اجتماعی متعددی به همراه دارد:

1. عزت و اقتدار ملی:

2. مقاومت مایه­ی عزت ملی است و تسلیم، ذلت به بار می­آورد. رهبر شهید در بیانی قاطع فرموده­اند: «ایستادگی یک ملت، موجب انزوای او نمی شود، بلکه بیشتر موجب عزت او می گردد.» (بیانات در دیدار زائران و مجاوران حرم مطهر رضوی، ۱۰/۰۴/۱۳۷۴)

3. دوری از ترس و اندوه:

4. مقاومت، روحیه­ی جمعی را با نشاط کرده و آن را از حزن و خوف مصون می­دارد. ایشان در این باره می­فرمایند: «خوف و حزن دو آفت بزرگ است برای یک ملت… اگر می­خواهید خوف نداشته باشید، حزن نداشته باشید، مقاومت و استقامت را سرمشق کار خودتان قرار بدهید.» (بیانات در ارتباط تصویری با شرکتکنندگان در آئین تجلیل از پیشکسوتان دفاع مقدس، ۱۰/۱۰/۱۳۹۹)

5. پیشرفت و شکوفایی:

6. در سایه­ی ایستادگی، مشکلات زندگی حل می­شود و زمینه­ی پیشرفت علمی و اقتصادی فراهم می­گردد. (بیانات در ارتباط تصویری با مردم آذربایجان شرقی، ۱۰/۱۰/۱۳۹۹)

7. الهام­بخشی به ملتهای جهان:

8. مقاومت ملت ایران، به سایر ملتهای مظلوم جهان مانند فلسطین، لبنان و یمن، امید و انگیزه می­بخشد. (بیانات در دیدار مسئولان نظام در روز عید مبعث، ۰۴/۰۴/۱۳۹۰)

در پایان می­توان گفت، رهبر شهید امام خامنه­ای(ره) مقاومت را به عنوان یک سنت الهی و تغییرناپذیر معرفی می­کنند که در آن پیروزی، وعده­ی قطعی الهی است. ایشان فرموده ­اند: «این سنت الهی است؛ اگر مسلمانها بایستند، بر همه­ی ساز و برگ قدرتهای طاغوتی و مستکبر پیروز خواهند شد… تنها راه، مقاومت است و آن چیزی که امروز آمریکا و متحدینش را دستپاچه کرده… ایستادگی ملتهای مسلمان است و این ایستادگی نتیجه خواهد داد.» (بیانات در دیدار مسئولان نظام و میهمانان کنفرانس وحدت اسلامی، ۰۴/۰۹/۱۳۹۷)

مجیدسلیمانی

  عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق(ع)