گزارش نشست علمی و دفاعیه‌ی طرح پژوهشی

آسیب‌شناسی و موانع قانونی و مقرراتی برگزاری مناقصات در نیروهای مسلح در اجرای قراردادها

مشخصات دفاعیه طرح پژوهشی

این نشست در تاریخ چهارشنبه ۱۳ خردادماه ۱۴۰۵ در سالن شهید تهرانی‌مقدم پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق(علیه‌السلام) برگزار گردید. طرح مذکور به همت گروه فقه و حقوق پژوهشکده‌ی الهیات و معارف اسلامی و با راهنمایی اساتید متخصص حوزه‌ی حقوق و مدیریت دفاعی به نگارش درآمده و پس از تصویب اولیه، به مرحله‌ی اجرا و دفاع نهایی رسیده است.

دستور جلسه

بررسی و ارزیابی نهایی طرح پژوهشی با عنوان «آسیب‌شناسی و موانع قانونی و مقرراتی برگزاری مناقصات در نیروهای مسلح در اجرای قراردادها» که با راهنمایی اساتید حقوق و مدیریت دفاعی به نگارش درآمده و با هدف بررسی معضلات فراروی مناقصات نظامی و ارائه‌ی راهکارهای عملی برای رفع آن‌ها تصویب و به انجام رسیده است.

 گزارش ارائه‌ی طرح

 مسئله‌ی پژوهش

در این پژوهش تأکید شده است که اجرای قواعد عمومی مناقصات در حوزه‌ی نیروهای مسلح، به دلیل ماهیت امنیتی، دفاعی، فنی و گاه اضطراری این حوزه، با دشواری‌های خاصی مواجه است. از یک‌سو، مناقصات نیروهای مسلح باید تابع اصول بنیادین تدارکات عمومی شامل رقابت منصفانه، شفافیت، مستندسازی، سلامت اداری، پاسخ‌گویی و صیانت از منابع عمومی باشند؛ و از سوی دیگر، به دلیل ارتباط با امنیت ملی، توان دفاعی، زنجیره‌ی تأمین حساس، اطلاعات عملیاتی و پروژه‌های راهبردی، نمی‌توانند به‌طور کامل در معرض انتشار عمومی قرار گیرند.

بنابراین مسئله‌ی اصلی پژوهش این بوده است که:

چگونه می‌توان میان ضرورت شفافیت برای مقابله با فساد و ضرورت محرمانگی برای حفظ امنیت ملی در مناقصات نیروهای مسلح تعادل برقرار کرد؟

 روش‌شناسی پژوهش

پژوهشگران با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و با اتکا بر مطالعه‌ی:

– قوانین و آیین‌نامه‌های موجود

– مقررات داخلی نیروهای مسلح

– اسناد تطبیقی

– استانداردهای بین‌المللی تدارکات عمومی

به آسیب‌شناسی چارچوب حقوقی و اجرایی مناقصات نیروهای مسلح پرداخته‌اند

 یافته‌های پژوهش

یافته‌های این طرح نشان می‌دهد که مهم‌ترین آسیب‌های موجود در نظام مناقصات نیروهای مسلح عبارتند از:

1- تشتت و پراکندگی مقررات

2- تعارض میان قواعد عمومی و مقررات اختصاصی

3- ابهام در معیارهای ارزیابی کیفی

4- ضعف نظام مستندسازی

5- کهنگی مقررات و عدم انطباق کافی با نیازهای نوین دفاعی

6- فقدان سازوکار دقیق برای طبقه‌بندی اطلاعات مناقصه

7- نبود سامانه‌ی الکترونیکی یکپارچه‌ای که بتواند هم‌زمان شفافیت، محرمانگی و نظارت مؤثر را تأمین کند

جمع‌بندی نظرات اساتید داور

در پایان جلسه، با جمع‌بندی نظرات اساتید داور، بر ضرورت اقدامات زیر تأکید شد:

✅ بازنگری در آیین‌نامه‌های اختصاصی مناقصات دفاعی

✅ طراحی سامانه‌ی الکترونیکی با سطوح دسترسی محرمانه

✅ به‌روزرسانی قوانین متناسب با نیازهای امروز نیروهای مسلح

مصوبات و نتیجه‌گیری نهایی

پس از بحث و بررسی‌های علمی و ارزیابی دقیق ابعاد مختلف طرح، طرح پژوهشی مورد تأیید نهایی قرار گرفت.

سخن پایانی و قدردانی

پژوهشکده الهیات معارف اسلامی پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق (علیه السلام) ضمن قدردانی از تلاش‌های علمی مجری اثر و همراهی اساتید محترم راهنما و داوران، امیدوار است این طرح پژوهشی بتواند گامی مؤثر در ارتقای نظام حقوقی تدارکات دفاعی، پیشگیری از فساد در مناقصات نظامی و صیانت از منابع عمومی در عین حفظ اسرار امنیتی برداشته و زمینه‌ساز تدوین مقرراتی کارآمد، روزآمد و متناسب با نیازهای نیروهای مسلح باشد.