
درگذشت دکتر مهدی گلشنی، چهره ماندگار فیزیک ایران و استاد ممتاز دانشگاه شریف
30 آبان, 1405به نام خدا؛ تحریریه سایت پژوهشگاه امام صادق علیهالسلام این یادداشت را با حفظ امانت کامل متن نویسنده، همراه با مقدمه و تحلیل علمی منتشر میکند.
صخره در برابر طوفان | مقاومت و توکل، هزینه تسلیم و فتح عزت در کشاکش تحریمها
یادداشت دکتر داود عسگری با عنوان صخره در برابر طوفان؛ روایتی از مقاومت ملت ایران در برابر تحریمهای اقتصادی، تبیین قرآنی عزت، کلام امیرالمؤمنین (علیه السلام) و تحلیل بیانات رهبر انقلاب درباره هزینه تسلیم و بهای مقاومت.
مقدمه تحریریه سایت پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق علیهالسلام
در آستانه یکی از پیچیدهترین دورههای جنگ ترکیبی و فشار حداکثری اقتصادی، بازخوانی نسبت میان «مقاومت»، «هزینه تسلیم» و «عزت ملی» به ضرورتی علمی و راهبردی تبدیل شده است. پژوهشگاه امام صادق علیهالسلام در راستای رسالت تبیینی خود در حوزه اندیشه انقلاب اسلامی، اقتصاد مقاومتی و گفتمان مقاومت، یادداشت پیشِرو را منتشر میکند.
این متن از منظر پیوند مبانی وحیانی، سیره علوی و تجربه تاریخی ملت ایران به مسئله تحریمها و تهدیدها مینگرد و تلاش میکند معادله فشار را از منظر فرهنگی و اعتقادی صورتبندی کند. انتشار آن به معنای گشودن باب تأمل علمی درباره ادبیات مقاومت، توکل و پیشروی به سوی قلههاست؛ ادبیاتی که در بیانات رهبر انقلاب، آیتالله خامنهای نیز بسامد ویژهای یافته است.
متن اصلی نویسنده محترم، جناب آقای دکتر داود عسگری، در ادامه بدون هیچگونه دخل و تصرف و بهصورت کامل آمده است و پس از آن، تحلیل علمی و تحلیلی تحریریه ارائه میشود.
صخره در برابر طوفان
روایتی حماسی از ابطال معادلات فشار و فتح عزت در کشاکش تحریمها
ایران، دیار دیرپای حماسهها و خاستگاه مردمی پولادینعزم است؛ سرزمینی که در کشاکش اعصار، هیمنه طوفانها را در هم شکسته و هرگز یوغ ذلت بر گردن ننهاده است. امروز نیز در معرکه سنگینترین محاصرههای اقتصادی و غوغای کینهتوزانه تهدیدها، آنچه محاسبات مستکبران را باطل ساخته، صلابت تزلزلناپذیر ملتی است که آزادی و اقتدار خویش را در مذبح باجخواهی سودا نمیکند.
این استواری شکوهمند، طنین جاودانه وحی است که جانها را به ستیغ عزت فرامیخواند:
«فَلَا تَهِنُوا وَتَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ وَأَنتُمُ الْأَعْلَوْنَ وَاللَّهُ مَعَکُمْ»؛ سستی مورزید و به سازش خفتبار مخوانید که شما برترید و خدا با شماست.
این روح تسلیمناپذیر، همان ندای حیدری امیرالمؤمنین علی (ع) در قلب کارزار است:
«تَزُولُ الْجِبَالُ وَلَا تَزُلْ؛ عَضَّ عَلَى نَاجِذِکَ، أَعِرِ اللَّهَ جُمْجُمَتَکَ»؛ اگر کوهها بجنبند، تو مَجُنب؛ دندان بر هم بفشار و سر به هوای نصرت خدا بسپار.
«ما با مقاومت و توکل، به قلهها نزدیک شدهایم؛ امروز روز خستگی و ناامیدی نیست، چراکه هزینه تسلیم بهمراتب سهمگینتر از بهای مقاومت است.»
همانگونه که رهبر انقلاب، آیتالله خامنهای با کلامی حماسهساز نوید دادند:
«ما با مقاومت و توکل، گردنههای سخت را پشت سر گذاشته و به قلهها نزدیک شدهایم؛ امروز روز خستگی و ناامیدی نیست، روز شور و پیشروی است، چراکه هزینه تسلیم بهمراتب سهمگینتر از بهای مقاومت است.»
اینک در دل تندباد ابتلائات، صخره ستبر پایمردی ملت ایران امواج فتنه را در هم میشکند؛ پرچم عزت این خاک هرگز فرود نخواهد آمد و فردا، گواه فتح و دیرپایی نام نامی ایران خواهد بود.
✍دکتر داود عسگری
تحلیل تحریریه: از معادله فشار تا منطق عزت
۱. چارچوب مسئله: ابطال معادلات فشار در ادبیات تحریمپژوهی
در دانش روابط بینالملل، تحریم بهمثابه ابزار «جنگ بدون جنگ» تعریف میشود که هدف آن تغییر محاسبه هزینه ـ فایده طرف مقابل است. یادداشت بالا با کلیدواژه «ابطال معادلات فشار»، دقیقاً به همین نقطه اشاره دارد؛ یعنی شرایطی که جامعه هدف با ارتقای تابآوری اجتماعی، تنوعبخشی اقتصادی و انسجام هویتی، تابع اثرگذاری تحریم را تضعیف میکند. از این منظر، مفهوم «صلابت تزلزلناپذیر» را میتوان معادل بومی، تابآوری ملی دانست.
۲. بنیان قرآنی: نفی سستی و صلح تحمیلی
آیه «فَلَا تَهِنُوا وَتَدْعُوا إِلَی السَّلْمِ وَأَنتُمُ الْأَعْلَوْنَ» از سوره محمد (ص)، در فضای ناظر به نبرد و مذاکره نازل شده است. مفسران، نهی از «وَهْن» و دعوت به صلح از موضع ضعف را به معنای حفظ برتری راهبردی و توکل به معیت الهی «وَاللَّهُ مَعَکُمْ» تفسیر کردهاند. نویسنده با بهرهگیری از این آیه، استدلال میکند که سازش برخاسته از خستگی، نه صلح پایدار بلکه زمینهساز تحمیلهای بعدی است؛ گزارهای که در ادبیات تحلیل هزینه تسلیم نیز بازتاب دارد.
۳. بنیان علوی: ثبات کوهگونه در کارزار
فراز «تَزُولُ الْجِبَالُ وَلَا تَزُلْ» از وصایای امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) در نهجالبلاغه، الگویی برای فرماندهی بحران ارائه میدهد: ثبات شناختی، کنترل هیجان و سپردن نتیجه به نصرت الهی. در مدیریت راهبردی امروز، این آموزه با مفاهیمی چون «پایداری تصمیم در شرایط عدم قطعیت» و «رهبری در مهآلودگی جنگ» قابل تطبیق است و نشان میدهد پیوند دین و استقامت، صرفاً عاطفی نیست، بلکه کارکرد عقلانی در تصمیمسازی دارد.
۴. تحلیل گفتمانی: گردنه، قله و هزینه تسلیم
دوگانه گردنههای سخت ـ قلهها و دوگانه «بهای مقاومت ـ هزینه تسلیم» که در بیانات رهبر انقلاب محوریت دارد، یک قاببندی گفتمانی دقیق است. این قاببندی، مقاومت را از یک انتخاب احساسی به یک انتخاب عقلانی کمهزینهتر تبدیل میکند. در مطالعات تطبیقی تحریم، تجربههای تاریخی نشان دادهاند که تسلیم در برابر فشار حداکثری غالباً به کاهش فشار منجر نشده، بلکه به افزایش مطالبات طرف تحریمکننده انجامیده است. از این رو، تأکید نویسنده بر «سهمگینتر بودن هزینه تسلیم» را میتوان تلاشی برای عقلانیسازی مقاومت در افکار عمومی دانست.
جمعبندی تحریریه
یادداشت صخره در برابر طوفان را میتوان حلقه اتصال سه سطح تحلیل دانست: سطح اعتقادی با محوریت توکل و معیت الهی، سطح تاریخی با محوریت حافظه تمدنی ایران، و سطح راهبردی با محوریت تحلیل هزینه ـ فایده مقاومت. قوت اصلی متن در همین پیوند میان حماسه، وحی و عقلانیت راهبردی است؛ پیوندی که پژوهشگاه امام صادق علیهالسلام آن را شایسته تأمل علمی، نقد منصفانه و گفتوگوی نخبگانی میداند.
کلیدواژهها: صخره در برابر طوفان، مقاومت و توکل، هزینه تسلیم، تحریمهای اقتصادی، عزت ملی، بیانات رهبر انقلاب، پژوهشگاه امام صادق علیهالسلام، داود عسگری




