حجت‌الاسلام محمدحسین انصاری‌نژاد در نشست با اصحاب رسانه تشریح کرد؛

پانزدهمین کنگره شعر سپاه؛ روایت حماسه، مقاومت و ولایت در آینه شعر انقلاب

پانزدهمین کنگره ملی شعر سپاه، در امتداد چهارده دوره تلاش برای شناسایی و پرورش استعدادهای ادبی خانواده بزرگ سپاه، این بار با محوریت روایت حماسه‌های ملی، فرهنگ مقاومت، ولایت‌مداری، سیره اهل‌بیت(علیهم السلام) و افق روشن ظهور، به میزبانی شهر مقدس قم برگزار می‌شود؛ رویدادی که بنا دارد ظرفیت‌های پنهان و آشکار شعر را در خدمت تبیین معارف اسلامی، پاسداشت هویت انقلابی و ثبت هنرمندانه حماسه‌های ملت ایران به میدان آورد.

به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق علیه السلام، حجت‌الاسلام محمدحسین انصاری‌نژاد دبیرعلمی پانزدهمین کنگره ملی شعر سپاه در نشست با اصحاب رسانه، با تشریح اهداف، برنامه‌ها، محورهای موضوعی و دستاوردهای چهارده دوره گذشته کنگره شعر سپاه، این رویداد را بستری برای شناسایی، جذب، توانمندسازی و به‌کارگیری ظرفیت شاعران سپاه دانست و اظهار کرد: شعر از اصیل‌ترین و اثرگذارترین زبان‌های انتقال اندیشه، معرفت و عاطفه است و می‌تواند مفاهیم بلند دینی، انقلابی و انسانی را در قالبی هنرمندانه، ماندگار و نافذ به جامعه منتقل کند.

وی افزود: معاونت فرهنگی و تبلیغات نمایندگی ولی‌فقیه در سپاه، با اعتقاد به ظرفیت بی‌بدیل هنر شعر در گسترش و تعمیق معارف و فرهنگ اسلامی، حفظ و تقویت روحیه انقلابی و ولایی در سپاه و جامعه و حراست فرهنگی از انقلاب اسلامی، برگزاری کنگره شعر سپاه را در دستور کار قرار داده است. هدف ما صرفاً برگزاری یک رویداد ادبی نیست، بلکه به دنبال ایجاد یک جریان مستمر برای کشف استعدادها، پرورش شاعران توانمند و بهره‌گیری از ظرفیت آنان در عرصه‌های مختلف فرهنگی و ادبی کشور هستیم.

پانزده دوره تلاش برای اعتلای شعر و ادبیات انقلاب

انصاری‌نژاد با اشاره به پیشینه چهارده‌ساله کنگره ملی شعر سپاه گفت: این حرکت فرهنگی از سال ۱۳۹۱ آغاز شده و طی چهارده دوره، مسیر پرفرازونشیبی از شناسایی استعدادهای ادبی تا شکل‌گیری شبکه‌ای از شاعران، انجمن‌ها و تشکل‌های ادبی را پشت سر گذاشته است.

وی ادامه داد: در این سال‌ها، شهرهای مختلف کشور از جمله تهران، شیراز، جزیره بوموسی، قم، بوشهر، تبریز، شیراز، قزوین و مشهد میزبان دوره‌های مختلف این کنگره بوده‌اند و هر دوره با توجه به اقتضائات فرهنگی و اجتماعی زمان خود، عنوان و محورهای ویژه‌ای را دنبال کرده است.

به گفته وی، عناوینی همچون گزیده اشعار، تا کرانه‌های بصیرت، حماسه بیداران، دریادلان عاشق، ریحانه مستور، بر چکاد حماسه، حدیث مقاومت، چله دوم عاشقی، گلچین اشعار، مأمن خونین، مشق حماسه، فتح قله‌ها و ای ایران بخوان بخشی از کارنامه چهارده دوره کنگره شعر سپاه را تشکیل می‌دهند.

وی با بیان اینکه در دوره‌های گذشته نزدیک به یک‌هزار و ۸۰۰ شاعر در این رویداد حضور داشته‌اند، خاطرنشان کرد: حاصل این تلاش‌ها تنها به برگزاری کنگره‌ها محدود نمانده، بلکه انتشار ۱۳ کتاب منتخب اشعار شاعران سپاه، شکل‌گیری انجمن‌های ادبی، حضور مؤثر در تشکل‌های فرهنگی کشور و تربیت نسل تازه‌ای از شاعران متعهد از جمله دستاوردهای این حرکت بوده است.

۱۰ محور موضوعی؛ از ایران قوی تا علمداران قم

دبیرعلمی برگزاری این رویداد با تشریح محورهای پانزدهمین کنگره ملی شعر سپاه اظهار کرد: در این دوره، تلاش کرده‌ایم با نگاهی جامع به تحولات فرهنگی، اجتماعی و تاریخی کشور، موضوعاتی را در فراخوان بگنجانیم که هم از عمق معرفتی برخوردار باشند و هم زمینه آفرینش آثار فاخر و ماندگار ادبی را فراهم کنند.

انصاری‌نژاد افزود: در بخش اصلی، ۹ محور موضوعی و در بخش ویژه، یک محور مستقل پیش‌بینی شده است که هرکدام دریچه‌ای برای روایت هنرمندانه بخشی از هویت دینی، ملی و انقلابی ملت ایران به شمار می‌روند.

وی محور نخست را «ایران قوی» با موضوع روایت حماسه ماندگار مقاومت و پیروزی ملت ایران در دفاع مقدس دوم و سوم عنوان کرد و گفت: این محور فرصتی برای بازتاب شکوه ایستادگی، اقتدار ملی، همبستگی مردم و حماسه‌آفرینی ملت ایران است.

به گفته وی، محور دوم با عنوان «بعثت مردم» به روایت بعثت مردم ولایتمدار ایران اسلامی در جنگ تحمیلی سوم اختصاص دارد؛ محوری که می‌کوشد جلوه‌های بیداری، بصیرت، ایمان و حضور آگاهانه مردم در صحنه‌های سرنوشت‌ساز را در قالب شعر به تصویر بکشد.

انصاری‌نژاد محور سوم را «سپاه پاسداران» با موضوع سپاه مقتدر و باصلابت بر قله‌های حماسه و شهادت دانست و تصریح کرد: این بخش به بازتاب مجاهدت‌ها، ایثارگری‌ها و نقش سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در پاسداری از آرمان‌ها و ارزش‌های انقلاب اختصاص دارد.

وی ادامه داد: محور چهارم با عنوان «در مدار ولایت»، روایت وداع و تشییع امام شهید و بیعت با رهبر معظم انقلاب اسلامی را دنبال می‌کند. محور پنجم با عنوان «طلیعه ظهور» نیز به روایت مقاومت آزاداندیشان عالم و زمینه‌سازی ظهور می‌پردازد.

این فعال فرهنگی و ادبی با اشاره به محور «بانوی کرامت» اظهار کرد: در این بخش، جایگاه، سیره و زندگی حضرت فاطمه معصومه(سلام‌الله‌علیها) مورد توجه قرار گرفته است تا شاعران با بهره‌گیری از ظرفیت‌های ادبی، ابعاد مختلف شخصیت معنوی و جایگاه والای کریمه اهل‌بیت(علیهم السلام) را بازتاب دهند.

وی «شهیدان وطن» را هفتمین محور کنگره دانست و افزود: این بخش با محوریت شهیدان دفاع مقدس دوم و سوم طراحی شده و فرصتی برای روایت هنرمندانه ایثار، شهادت، فداکاری و میراث معنوی شهیدان است.

انصاری‌نژاد درباره دو محور دیگر بخش اصلی گفت: «خانواده» با موضوع خانواده متعالی و تجلی‌گاه ملت مبعوث‌شده، و «علمداران قم» با محوریت آثاری درباره سرلشکر پاسدار شهید مهدی زین‌الدین و امیر سپهبد شهید سید عبدالرحیم موسوی، از دیگر محورهای این دوره هستند.

وی همچنین از پیش‌بینی محور ویژه «امین شعر انقلاب» خبر داد و گفت: این محور به ساحت ادبی، ذوق شعری و شاعرانگی رهبر شهید انقلاب اسلامی اختصاص دارد. توجه به این بخش، فرصتی برای بازخوانی نگاه عمیق ایشان به شعر، ادبیات و جایگاه هنر در انتقال مفاهیم و آرمان‌های انقلاب اسلامی است.

چه خوب است انسان هم پاسدار باشد و هم شاعر؛ روایت یک نگاه ماندگار

انصاری‌نژاد در ادامه با اشاره به جایگاه شعر در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی، خاطره‌ای از دیدار با ایشان را بازگو کرد و گفت: در سال‌های ۱۳۹۶ یا ۱۳۹۷، گزیده‌ای از اشعار برگزیده شاعران سپاه را در دیدار با رهبر شهید انقلاب تقدیم کردم. پس از ارائه توضیحاتی درباره فعالیت شاعران فرهنگیار سپاه و کنگره‌های شعر، ایشان فرمودند: چه خوب است انسان هم پاسدار باشد و هم شاعر.

وی افزود: این جمله برای جامعه شاعران سپاه، افتخاری ماندگار و در عین حال مسئولیتی بزرگ است؛ چراکه پاسداری از حقیقت و آرمان، هنگامی که با زبان هنر و زیبایی همراه شود، می‌تواند در جان و حافظه تاریخی جامعه اثری عمیق‌تر بر جای بگذارد.

انصاری‌نژاد تأکید کرد: رهبر شهید انقلاب همواره بر اهمیت شعر و هنر در انتقال پیام انقلاب اسلامی تأکید داشتند و شعر را هنری متعالی، ارزشمند و اثرگذار می‌دانستند. اعتقاد ما نیز این است که پیام انقلاب باید از اصیل‌ترین و گیراترین زبان‌ها، به‌ویژه شعر فاخر و برخوردار از عمق معرفتی، به نسل‌های امروز و فردا منتقل شود.

گسترش مشارکت خانواده بزرگ سپاه در کنگره پانزدهم

وی یکی از ویژگی‌های برجسته پانزدهمین کنگره شعر سپاه را توسعه جامعه مخاطبان و مشارکت‌کنندگان دانست و گفت: در این دوره، علاوه بر کارکنان شاغل سپاه، خانواده‌های آنان، خانواده‌های پیشکسوتان و خود پیشکسوتان سپاه نیز در دایره مخاطبان و شرکت‌کنندگان قرار گرفته‌اند.

انصاری‌نژاد افزود: کارکنان سپاه با عضویت‌های نظامی، کارمندی، بسیجی ویژه، خرید خدمت و سربازان وظیفه، خانواده‌های کارکنان، خانواده‌های پیشکسوتان و پیشکسوتان سپاه می‌توانند در این رویداد حضور داشته باشند.

وی با اشاره به همکاری معاونت امور خانواده سپاه و سازمان پیشکسوتان سپاه در برگزاری این دوره اظهار کرد: باور داریم استعداد ادبی محدود به یک قشر یا گروه خاص نیست. چه‌بسا در میان فرزندان، همسران، سربازان و پیشکسوتان سپاه، استعدادهای درخشانی وجود داشته باشد که نیازمند فرصت و بستری مناسب برای ظهور و بالندگی باشند. این کنگره می‌کوشد چنین فرصتی را فراهم کند و دامنه مشارکت ادبی را در خانواده بزرگ سپاه گسترش دهد.

از شعر کلاسیک تا ترانه و سرود؛ فرصت حضور برای همه ذائقه‌های ادبی

انصاری‌نژاد با اشاره به بخش‌های مختلف فراخوان پانزدهمین کنگره ملی شعر سپاه بیان کرد: در طراحی این دوره، تنوع قالب‌های ادبی و توجه به سلایق مختلف شاعران مورد توجه قرار گرفته است.

وی افزود: آثار در چهار بخش اصلی شامل قالب‌های کلاسیک، قالب‌های نو، شعر کودک و نوجوان و ترانه و سرود دریافت می‌شوند. هدف آن است که شاعران با تجربه‌های گوناگون ادبی بتوانند در این رویداد حضور پیدا کنند و آثار خود را در معرض ارزیابی تخصصی قرار دهند.

وی خاطرنشان کرد: شعر کلاسیک همچنان یکی از سرمایه‌های بزرگ زبان فارسی است و در کنار آن، قالب‌های نو، شعر کودک و نوجوان و گونه‌های موسیقایی همچون ترانه و سرود نیز ظرفیت‌های ارزشمندی برای انتقال مفاهیم فرهنگی و معرفتی دارند. کنگره باید بتواند این ظرفیت‌ها را در کنار یکدیگر ببیند و زمینه رشد و شکوفایی آن‌ها را فراهم آورد.

۴۵۰ شاعر توانمندسازی شده‌اند؛ فعالیت فرهنگیاران فراتر از کنگره‌هاست

این فعال فرهنگی و ادبی با اشاره به فعالیت‌های گسترده شاعران فرهنگیار سپاه در سطح کشور گفت: فعالیت این مجموعه صرفاً به حضور در کنگره‌ها و جشنواره‌های ادبی محدود نمی‌شود. امروز شاعران سپاه با ده‌ها تشکل، انجمن و محفل ادبی در سطح کشور ارتباط دارند و بسیاری از آنان در استان‌ها و شهرستان‌ها عهده‌دار مسئولیت‌های فرهنگی و ادبی هستند.

وی ادامه داد: برگزاری دوره‌های توانمندسازی حضوری، دوره‌های تخصصی و کارگاه‌های مجازی با حضور استادان مطرح کشوری از جمله برنامه‌های مستمر ما بوده است. تاکنون حدود ۴۵۰ شاعر سپاه در این دوره‌ها توانمندسازی شده‌اند و تلاش کرده‌ایم با ارتقای دانش و مهارت ادبی آنان، زمینه حضور مؤثرترشان را در جریان شعر کشور فراهم کنیم.

انصاری‌نژاد با اشاره به حضور شاعران سپاه در دیدارهای رهبر معظم انقلاب اسلامی با شاعران گفت: ده‌ها نفر از شاعران برجسته و طراز اول سپاه در این دیدارها به شعرخوانی پرداخته و مورد تفقد قرار گرفته‌اند. همچنین دبیری انجمن‌ها و تشکل‌های ادبی، حضور در محافل نقد و بررسی شعر، راه‌اندازی انجمن‌های ادبی در برخی رده‌های سپاه و مشارکت فعال در پویش‌های ادبی فضای مجازی، از دیگر فعالیت‌های این مجموعه است.

وی تولید آثار ادبی برای مناسبت‌های مذهبی، ملی و انقلابی، حوادث و بحران‌ها، همکاری با مداحان مطرح کشور، تولید شعر برای نماهنگ‌ها و سرودهای انقلابی و تولید آثار ویژه برنامه‌های دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین(ع) را از دیگر اقدامات شاعران فرهنگیار برشمرد.

وی همچنین اظهار کرد: شاعران سپاه در مقاطع حساس اجتماعی و تاریخی، با تولید آثار ادبی، صدور بیانیه و حضور در عرصه‌های کنشگری فرهنگی و اجتماعی، نقش‌آفرینی کرده‌اند. حضور در محافل و میادین شعرخوانی در جریان حوادث و جنگ‌های اخیر، از جمله جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه، نیز جلوه‌ای از این مسئولیت‌پذیری فرهنگی است.

۱۳ کتاب منتخب؛ روایت مکتوب چهارده دوره شعر سپاه

انصاری‌نژاد انتشار کتاب‌های منتخب اشعار را یکی از مهم‌ترین دستاوردهای کنگره‌های گذشته دانست و گفت: یکی از اهداف ما این بوده است که آثار برگزیده پس از پایان هر دوره، در قالب مجموعه‌هایی ماندگار منتشر شوند تا حاصل تلاش شاعران در حافظه ادبی و فرهنگی کشور باقی بماند.

وی افزود: تاکنون ۱۳ کتاب منتخب از آثار شاعران دوره‌های مختلف کنگره شعر سپاه منتشر شده است که از جمله آن‌ها می‌توان به گزیده اشعار، تا کرانه‌های بصیرت، حماسه بیداران، دریادلان عاشق، ریحانه مستور، بر چکاد حماسه، حدیث مقاومت، چله دوم عاشقی، گلچین اشعار، مأمن خونین، مشق حماسه، فتح قله‌ها و ای ایران بخوان اشاره کرد.

وی تصریح کرد: این کتاب‌ها تنها مجموعه‌ای از اشعار برگزیده نیستند، بلکه هرکدام بخشی از تاریخ فرهنگی، اجتماعی و ادبی سال‌های گذشته را روایت می‌کنند و نشان می‌دهند که شاعران سپاه چگونه با زبان هنر به بازتاب حماسه‌ها، ارزش‌ها، دغدغه‌ها و آرمان‌های جامعه پرداخته‌اند.

قم میزبان اختتامیه پانزدهمین کنگره ملی شعر سپاه

انصاری‌نژاد درباره زمان و مکان برگزاری این رویداد گفت: پانزدهمین کنگره ملی شعر سپاه به میزبانی و مشارکت سپاه حضرت علی‌ابن‌ابی‌طالب(علیه السلام) استان قم برگزار می‌شود. شهر مقدس قم به دلیل جایگاه ممتاز علمی، دینی و فرهنگی و برخورداری از بارگاه نورانی حضرت فاطمه معصومه(سلام‌الله‌علیها) و مسجد مقدس جمکران، ظرفیت معنوی و فرهنگی ویژه‌ای برای میزبانی این رویداد دارد.

وی افزود: بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، اختتامیه کنگره در بهمن‌ماه سال ۱۴۰۵ و در آستانه میلاد باسعادت حضرت ولی‌عصر(عج)، در شهر مقدس قم برگزار خواهد شد.

انصاری‌نژاد با اشاره به مهلت ارسال آثار خاطرنشان کرد: علاقه‌مندان و واجدان شرایط می‌توانند آثار خود را حداکثر تا دهم آذر‌ماه ۱۴۰۵ از طریق پایگاه اینترنتی کنگره به نشانی mashghehemase.ir ارسال کنند.

شعر متعهد؛ روایتگر ایمان، حماسه و امید

وی در پایان با دعوت از شاعران، فرهیختگان، خانواده بزرگ سپاه و علاقه‌مندان شعر و ادب انقلاب اسلامی برای حضور در این رویداد اظهار کرد: باور داریم شعر متعهد، هنگامی که از جوهره هنری، اندیشه عمیق و معرفت دینی برخوردار باشد، می‌تواند فراتر از مرزهای زمان و مکان حرکت کند و به بخشی از حافظه ماندگار یک ملت تبدیل شود.

وی افزود: امروز بیش از هر زمان دیگری به شعر فاخر، اندیشه‌ورز و برخوردار از هویت اسلامی و ایرانی نیازمندیم؛ شعری که در کنار زیبایی و ظرافت هنری، بتواند روایتگر ایمان، ایثار، مقاومت، عزت ملی، ولایت‌مداری و امید به آینده باشد.

انصاری‌نژاد تأکید کرد: پانزدهمین کنگره ملی شعر سپاه فرصتی برای گردهم‌آوردن این سرمایه‌های ارزشمند ادبی و فراهم‌کردن زمینه ظهور استعدادهای تازه است. امیدواریم با مشارکت گسترده شاعران و حمایت مجموعه‌های فرهنگی، این دوره نیز به نقطه عطفی در مسیر اعتلای شعر انقلاب تبدیل شود.

شعر، حافظه زنده ملت‌ها و زبان ماندگار حقیقت است؛ می‌تواند حماسه یک روز را به میراثی برای نسل‌های فردا بدل کند و روایتگر راهی باشد که با ایمان آغاز شده و با امید به آینده ادامه می‌یابد. پانزدهمین کنگره ملی شعر سپاه نیز در همین افق، گامی برای پیوند هنر و آرمان، زیبایی و بصیرت و ادبیات و هویت انقلابی است.

پانزدهمین کنگره ملی شعر سپاه ۱۴۰۵؛ محورها و مهلت ارسال آثار

حجت‌الاسلام محمدحسین انصاری‌نژاد در نشست با اصحاب رسانه، جزئیات پانزدهمین کنگره ملی شعر سپاه، ۱۰ محور موضوعی، شرایط شرکت و مهلت ارسال آثار تا ۱۰ دی ۱۴۰۵ را تشریح کرد.

علی فرجادیان – روابط عمومی پژوهشگاه