هراس از اقتدار علمی ایران؛ از ترور دانشمندان تا جنگ شناختی و مهاجرت نخبگان

مقدمه

در سال‌های اخیر، جایگاه علم و فناوری در سنجش اقتدار ملی پررنگ‌تر شده است. رشد شاخص‌های علمی ایران در حوزه‌هایی مانند فناوری هسته‌ای، نانو، زیست‌فناوری و هوافضا، بحث درباره نقش سرمایه انسانی در امنیت و توسعه را به یکی از محورهای ثابت تحلیل‌های رسانه‌ای تبدیل کرده است.

یادداشت پیش‌رو با همین رویکرد این ایده را بررسی می‌کند که فشار بر جامعه علمی ایران راهبردی بلندمدت برای مهار رشد علمی کشور است. نویسنده با اشاره به ترور فیزیکی دانشمندان و نیز مفهومی که از آن با عنوان «ترور شناختی» یاد می‌کند، استدلال می‌کند که ناامیدسازی نخبگان و زمینه‌سازی برای خروج سرمایه انسانی از چرخه خدمت ملی، ادامه همان مسیر با ابزارهای تبلیغاتی و شناختی است.

هراس از اقتدار علمی ایران

در جغرافیای تقابل با ایران، هراس اصلی دشمن از پیشرفت و «سلول‌های خاکستری» این سرزمین است. همان‌گونه که رهبر عزیز انقلاب تبیین کرده‌اند، آن دشمنی که چشم دیدن اقتدار ایران را ندارد، تضعیف نخبگان مؤثّر را هدف گرفته است؛ دشمنی که چه در جنگ‌های تحمیلی دوم و سوم و چه سال‌ها پیش از آن در کوچه و دانشگاه، دانشمندان برجسته را ترور فیزیکی کرد تا لکوموتیو رشد علمی کشور را متوقف سازد.

اما به تصریح این نگاه راهبردی، گلوله تنها ابزار نیست؛ ترور فیزیکی، پوسته ظاهری یک «ترور شناختی» عمیق‌تر است.

غرب از طریق ابزارهای تبلیغاتی خود به ناامیدسازی، مأیوس‌ کردن و تصرّف ذهن و روح نخبگان روی آورده تا باور به توانستن را در آنها بخشکاند و سرمایه انسانی را پیش از زایش دستاورد، از چرخه خدمت ملی خارج کند.

نهایت این طراحی خطرناک، بلعیده شدن نخبگان در هاضمۀ «استعمار نوین» است. منطق سرمایه‌سالاری غربی این است:

اگر نتوانی هوش ایرانی را خاموش کنی، آن را ببلع! در این فرایند، استعدادی که با خون‌دل این ملت بالیده، با غارتی سیستماتیک به پیچ و مهرۀ ماشین غارت و ثروت‌اندوزی غرب تبدیل می‌شود و وطن از ثمره دانش فرزندانش محروم می‌ماند. این نبرد همزمان در دو جبهه خون و اندیشه جریان دارد.

✍️دکتر داود عسگری

حرف پایانی

در جمع‌بندی نویسنده، این مواجهه در دو سطح «حفاظت جانی» و «حفاظت انگیزشی» از نخبگان معنا پیدا می‌کند؛ به این معنا که امنیت دانشمندان در کنار امیدآفرینی، اعتمادسازی و ایجاد زیست‌بوم اثرگذاری در داخل، شرط ماندگاری سرمایه انسانی دانسته می‌شود. از این منظر، حفظ پیوند میان نخبه و چرخه خدمت ملی، عامل تعیین‌کننده در تداوم اقتدار علمی کشور ارزیابی می‌شود.