چطور میتوانیم رفتار مهربان و مودبانه خود را با همسر یا خانواده نشان دهیم؟
راههای خوشاخلاقی در خانواده
پاسخ
در محيط خانه و خانواده، به صورت هاى گوناگون مى توان خوش اخلاقى را نشان داد و محبّت و صميميت را به ارمغان برد. اينك دو جلوه زيباى خوش اخلاقى را كه تأثير بسيارى در ايجاد انس و مودّت ميان همسران دارد، توضيح مى دهيم.
1. نرمخويى
از ويژگيهاى افراد مؤمن، نرمخويى و رفتار توأم با ملاطفت و فروتنى است.
اميرمؤمنان عليه السلام فرمود:
«انَّ الْمُؤْمِنينَ هَيِّنُونَ لَيِّنُونَ[1] همانا مؤمنان، فروتن و نرمخويند».
رفتار زن و شوهر براساس نرمخويى، بذر دوستى و صفا را در دل مى كارد و كينه و اختلاف را از بين مى برد. همان حضرت فرمود: «وَ مَنْ تَلِنْ حاشِيَتُهُ يَسْتَدِمْ مِنْ قَوْمِهِ الْمَوَدَّةَ[2] هركس خوى نرمترى دارد از محبّت دايمى دودمانش برخوردار خواهد بود».
با نرمخويى، توفيق انسان در زندگى توأم با صلح و آرامش بيشتر مى شود، زيرا بازتاب منفى نداشته، موجب همكارى ديگران با انسان نرمخو خواهد بود.
نرمخویی در زندگی مشترک باعث میشود واکنشهای تند کاهش یابد و آرامش خانه بیشتر شود، بنابراین بهترین روش برای موفقیت در خانواده و جلوگیری از اختلافات است.
اميرمؤمنان عليه السلام فرمود:
«لَنْ لِمَنْ غالَظَكَ فَانَّهُ يُوشِكُ أَنْ يَلينَ لَكَ[3] در برابر كسى كه با تو درشتى مى كند، نرمخو باش، زيرا زود باشد كه نسبت به تو نرمخويى كند».
البتّه مقصود از نرمخويى، سستى و بى تفاوتى نيست، چرا كه مؤمنان در عين حال كه نرمخو هستند، از سستى و كسالت به دورند و در حالى كه قاطع و جدّى هستند، از خشونت و تندخويى بركنارند.
همان امام فرمود:
«كُنْ لَيِّناً مِنْ غَيْرِ ضَعْفٍ، شَديداً مِنْ غَيْرِ عُنْفٍ[4] نرم باش بدون ضعف، سخت باش بدون خشونت».
2. نرم زبانى
يكى ديگر از مظاهر خوش اخلاقى، نرم زبانى و خوش گفتارى است. مقصود از نرمزبانى اين است كه انسان براى بيان مقاصد خود از سخنان ملايم و گفتار محترمانه استفاده كند و از خشونت و تندى در گفتار بپرهيزد.
قرآن كريم، يكى از آداب تبليغ و دعوت را نرم زبانى دانسته، خطاب به حضرت موسى و هارون عليهم ا السلام مى فرمايد: «فَقُولا لَهُ قَوْلًا لَيِّناً (طه: 44)؛ پس به نرمى با او (فرعون) سخن بگوييد».
نرمزبانی در خانواده، بحث و مشاجره را کم میکند و روابط همسران را دوستانهتر نگه میدارد.
اميرمؤمنان عليه السلام فرمود:
«عَوِّدْ لِسانَكَ لينَ الْكَلامِ وَ بَذْلَ السَّلامِ يَكْثُرْ مُحِبُّوكَ وَ يَقِلَّ مُبْغِضُوكَ[5]
زبانت را به گفتار نرم و سلام دادن عادت بده، تا دوستانت زياد و دشمنانت كم شوند».
بين اخلاق و گفتار انسان، ارتباط كامل وجود دارد و هرگونه تغيير در اخلاق، تأثير عميقى در شيوه بيان و نوع گفتار انسان مىگذارد. به عنوان مثال، در گفتار انسان بداخلاق، تندى و خشونت موج مى زند و بخش زیادی از بدخلقی در خانواده از نحوه صحبت کردن آشکار میشود. اخلاق نيكو در گفتار نيز تأثير نيكويى خواهد گذاشت و سخن انسان را از لطافت خاصى برخوردار مى سازد. بنابراین اخلاق خوب، سخن را لطیف و دلنشین میکند.
امير مؤمنان عليه السلام فرمود:
«إِذا حَسُنَ الْخُلْقُ لَطُفَ النُّطْقُ[6] هنگامى كه اخلاق نيكو شود، سخن لطيف گردد».
جمع بندی
خوشاخلاقی در زندگی مشترک باعث محبت، آرامش و هماهنگی در خانه میشود. دو روش مهم برای نشان دادن آن عبارتاند از:
1. نرمخویی: رفتار مهربانانه و فروتنانه، دوستی و صلح را در خانواده افزایش میدهد و اختلافات را کاهش میدهد.
2. نرمزبانی: استفاده از کلمات ملایم و محترمانه، تنشها و درگیریها را کاهش میدهد و روابط همسران را دوستانهتر میکند.
به طور کلی، خوشاخلاقی با نرمخویی و نرمزبانی، محیط خانه را گرم و صلحآمیز نگه میدارد.
منابع
[1] . عبدالواحد بن محمد تمیمی آمدی، شرح غررالحكم، شرح: محمد خوانساری، تهران، دانشگاه تهران، 1384، ج 2، ص 540.
[2] . محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، بیروت، دارالاحیاء و التراث، 1403 ق ، ج 40، ص 163.
[3] . سید علینقی فیض الاسلام و طاهر خوشنویس، شرح نهج البلاغه، تهران، فقیه (فیض الاسلام)، 1365، نامه 31، ص 932.
[4] . عبدالواحد تمیمی آمدی، شرح غررالحكم و دررالکلم، همان، ج 4، ص 65.
[5] . همان، ج 4، ص 329.
[6] . همان، ج 4، ص 329.
