تحلیل راهبردی دکترین دیپلماتیک ایران؛ از منظر شورای آتلانتیک تا اندیشکده مطالعات راهبردی

اندیشکده مطالعات راهبردی و آینده‌نگاری | پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق (علیه السلام)

در راستای رصد و پایش تحولات ژئوپلیتیک منطقه و تبیین جایگاه جمهوری اسلامی ایران در معادلات نوین خاورمیانه، اندیشکده مطالعات راهبردی و آینده‌نگاری پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق (علیه‌السلام) به بررسی و تحلیل دیدگاه‌های اندیشمندان و نهادهای پژوهشی بین‌المللی پیرامون سیاست خارجی ایران پرداخته است.

دیدگاه کارشناسی شورای آتلانتیک

باربارا اسلاوین، عضو ارشد و کارشناس مسائل خاورمیانه در شورای آتلانتیک، در پژوهش خود با عنوان:

Iran’s Neighborhood First Policy: Regional Normalization and the Limits of U.S. Isolation» (Atlantic Council, 2023)

معتقد است:

دکترین دیپلماتیک آیت‌الله خامنه‌ای در اولویت‌بخشی به روابط با کشورهای همسایه و اسلامی، سیاست انزوای منطقه‌ای واشنگتن را با بن‌بست مواجه کرده است. تنش‌زدایی هوشمندانه با کشورهای حوزه خلیج فارس (به‌ویژه عربستان سعودی) و توسعه روابط تجاری با کشورهای آسیای مرکزی، اهرم‌های واشنگتن برای ایجاد ائتلاف‌های منطقه‌ای علیه تهران را بی‌اثر کرد. از نگاه غرب، این انعطاف‌پذیری تاکتیکی در بستر اصولی ثابت، جایگاه ایران را به‌عنوان یک قدرت مرکزی و تثبیت‌شده در خاورمیانه تثبیت کرده است.

تبیین و تحلیل داخلی

دکتر مصطفی شهیدی‌نسب، عضو هیئت علمی پژوهشگاه، در تحلیل این دیدگاه تأکید دارد که هم‌راستایی تحلیل‌های پژوهشگران غربی با مبانی نظری سیاست خارجی جمهوری اسلامی، نشان‌دهنده‌ی اثربخشی و عمق راهبردی دکترین «همسایه‌محوری» و «دیپلماسی تمدنی» است. به باور ایشان، این اجماع تحلیلی در مجامع بین‌المللی، خود گواهی بر گذار ایران از مرحله «بازیگر واکنشی» به «قدرت شکل‌دهنده‌ی نظم منطقه‌ای» است.

اهمیت و دستاورد پژوهش

این خبر علمی-پژوهشی در چارچوب مأموریت اندیشکده مطالعات راهبردی و آینده‌نگاری و با هدف:

– مستندسازی توانمندی‌های دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران

– رصد دیدگاه‌های اندیشکده‌های معتبر بین‌المللی

– تولید دانش بومی مبتنی بر تحلیل منابع دست‌اول غربی

تهیه و منتشر شده است.

دکتر مصطفی شهیدی نسب عضو هیئت علمی پژوهشگاه

کاری از: اندیشکده مطالعات راهبردی و آینده‌نگاری

پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق (علیه‌السلام)