بسم الله الرحمن الرحیم

  پیام پژوهشگاه امام صادق(علیه السلام) به مناسبت هفته دفاع مقدس

 هفته دفاع مقدس، یادآور روزهایی است که ملت ایران در آزمون بزرگ تاریخ، معنای ایستادگی، فداکاری و پاسداری از عزت و استقلال خویش را با خون پاک فرزندان خود به نگارش درآورد؛ روزهایی که خاک وطن، مدرسه‌ای برای ایمان و مجاهدت شد و نام مردانی بر صفحات تاریخ نشست که حقیقت را نه در شعار، بلکه در میدان عمل معنا کردند.

 دفاع مقدس، تنها یک فصل نظامی در تاریخ معاصر ایران نیست؛ روایتی است از پیوند ایمان، هویت ملی، مقاومت اجتماعی و مسئولیت تاریخی. نسلی برخاست که در برابر تجاوز ایستاد و نشان داد امنیت و استقلال، مفاهیمی انتزاعی نیستند؛ بلکه حاصل ایثار انسان‌هایی‌اند که در بزنگاه تاریخ، آسایش خویش را به پای آرمان و سرزمین خویش می‌ریزند.

 اگر جنگ تحمیلی هشت‌ساله را نخستین عرصه بزرگ این دفاع تاریخی بدانیم، در ادبیات امروز می‌توان از رویارویی‌های بعدی نیز به‌عنوان فصل‌هایی نوین از «دفاع» یاد کرد؛ فصل‌هایی که ماهیت و فناوری جنگ در آنها دگرگون شده است. در این نگاه، آنچه گاه از آن با تعبیر «جنگ دوم و سوم دفاع مقدس» یاد می‌شود، دیگر صرفاً نبرد کلاسیک زمینی نیست؛ بلکه عرصه‌ای چندلایه از بازدارندگی، جنگ اطلاعاتی، فناوری‌های نوین، حملات هوایی و موشکی، عملیات سایبری، جنگ روایت‌ها و فشارهای سیاسی و اقتصادی است.

 در رویارویی‌های ایران با اسرائیل، ویژگی برجسته این مرحله، انتقال بخش مهمی از منازعه از میدان‌های سنتی به عرصه‌های دورایستا، موشکی، پهپادی، اطلاعاتی و رسانه‌ای است؛ عرصه‌ای که در آن، سرعت تصمیم‌گیری، دقت اطلاعات، توان فناورانه و مدیریت افکار عمومی، در کنار قدرت نظامی اهمیت می‌یابد.

 در تقابل مستقیم ایران و ایالات متحده نیز، چهره جنگ در مقایسه با دفاع مقدس کلاسیک پیچیده‌تر شده است. این مواجهه، علاوه بر مؤلفه‌های نظامی، با فشار اقتصادی، تحریم، عملیات سایبری، نبرد اطلاعاتی، دیپلماسی و جنگ روایت‌ها درهم‌تنیده است. از این منظر، دفاع در عصر جدید تنها به معنای حضور در خط مقدم جبهه نیست؛ دانشگاه، آزمایشگاه، رسانه، صنعت، فضای سایبری و حتی عرصه دیپلماسی نیز می‌توانند به میدان‌های اثرگذار امنیت ملی تبدیل شوند.

 از این رو، تجربه دفاع مقدس برای پژوهشگران و نخبگان امروز صرفاً خاطره‌ای برای بزرگداشت نیست؛ موضوعی برای مطالعه علمی و مسئولانه است. شناخت علل، پیامدها، تجربه‌های راهبردی، آثار اجتماعی و انسانی جنگ و نیز بررسی تحول فناوری و ماهیت منازعات معاصر، ضرورتی است که می‌تواند چراغ راه نسل آینده باشد.

 پژوهشگاه امام صادق(علیه السلام) در هفته دفاع مقدس، ضمن گرامیداشت یاد و نام همه شهدای دفاع از ایران و ادای احترام به جانبازان، آزادگان، ایثارگران و خانواده‌های معظم شهدا، بر ضرورت حفظ میراث علمی و فرهنگی این دوران تأکید می‌کند؛ میراثی که باید با روش علمی، روایت دقیق، نقد منصفانه و زبان نسل جدید به آیندگان منتقل شود.

 امروز، بیش از هر زمان، باید دانست که تاریخ تنها در سنگ‌نوشته‌ها باقی نمی‌ماند؛ تاریخ در حافظه ملت‌ها، در پژوهش‌های عالمانه و در تربیت نسلی که گذشته را می‌شناسد و آینده را مسئولانه می‌سازد، زنده می‌ماند.

 هفته دفاع مقدس، فرصت دوباره‌ای است برای شنیدن صدای نسلی که در روزهای سخت گفت:

 می‌توان ایستاد، می‌توان از حقیقت و سرزمین دفاع کرد و می‌توان از دل سخت‌ترین آزمون‌ها، آینده‌ای روشن‌تر برای ایران ساخت.

1405/06/31