افزایش تلفات ایالات متحده در جنگ با ایران، بازنگری در استقرار پایگاه‌ها در خاورمیانه را ضروری می‌سازد

به‌قلم:الویت آبرامز
متن مقاله
درگیری میان ایالات متحده و ایران، عاملی را در سیاست خارجی ایالات متحده آشکار ساخته است که تا پیش از سال جاری کمتر مورد توجه قرار گرفته بود: الگوی استقرار پایگاه‌های ایالات متحده در خاورمیانه. پایگاه‌های ایالات متحده در منطقه اکنون هدف حملات ایران قرار دارند که عامل بخش اعظمِ ۱۷ کشتهِ گزارش‌شده از میان نظامیان آمریکایی، مجروح شدن حدود ۵۰۰ نفر دیگر و میلیاردها دلار خسارت تجهیزاتی به شمار می‌رود. این یک مسئله جغرافیایی است.
به بیان ساده، ایالات متحده در سراسر خلیج فارس پایگاه‌هایی دارد که بیش از حد به ایران نزدیک هستند. بزرگ‌ترین پایگاه ایالات متحده در خاورمیانه، پایگاه هوایی «العدید» در قطر است که پیش از جنگ کنونی، حدود ۱۰ هزار نیروی نظامی آمریکایی در آن مشغول فعالیت بودند. این پایگاه همچنین ستاد فرماندهی پیشروِ فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام – CENTCOM) و محل استقرار «مرکز عملیات هوایی مشترک» است که تمام فعالیت‌های هوایی ایالات متحده در سراسر خاورمیانه را کنترل می‌کند. مقر فرماندهی ناوگان پنجم ایالات متحده و فرماندهی مرکزی نیروی دریایی ایالات متحده در بحرین قرار دارد. همچنین پایگاه‌های قابل‌توجهی از ایالات متحده در کویت و امارات متحده عربی، و حضور نظامی آمریکا در عمان و عربستان سعودی وجود دارد. تمامی این پایگاه‌ها در بردِ تهاجمی آسانِ ایران قرار دارند.
این الگوی استقرار در زمانی منطقی بود که ایالات متحده در افغانستان و عراق علیه دشمنان تروریستی می‌جنگید که توانایی حمله به این پایگاه‌ها را نداشتند. در سال ۲۰۰۱، زمانی که ایالات متحده عملیات خود را علیه طالبان در افغانستان آغاز کرد، پایگاه‌های آمریکایی در خلیج فارس بسیار کارآمد و تقریباً آسیب‌ناپذیر بودند. همین وضعیت در جریان جنگ عراق که از سال ۲۰۰۳ آغاز شد نیز صدق می‌کرد: هیچ‌یک از دشمنان قادر به بمباران موشکی پایگاه‌های ایالات متحده نبودند، و پهپادها نیز به تازگی معرفی شده بودند و تهدیدی به شمار نمی‌رفتند.
اما امروز در درگیری با ایران، این الگوی استقرار بسیار آسیب‌پذیر است. با توجه به برد موشک‌ها و پهپادهای موجود در زرادخانه ایران، پایگاه‌های دورترِ ایالات متحده نیز همچنان در معرض خطر خواهند بود، اما زمان بیشتری برای نیروها فراهم می‌شود تا به پناهگاه‌های امن بروند. به عنوان مثال، «کمپ عریفجان» (Camp Arifjan) در کویت که ستاد فرماندهی پیشروِ نیروی زمینی ارتش آمریکا در فرماندهی مرکزی (سنتکام) است، تنها ۶۲ مایل (حدود ۱۰۰ کیلومتر) با ایران فاصله دارد. پایگاه نیروی دریایی ایالات متحده در بحرین در حدود ۱۲۸ مایلی (حدود ۲۰۶ کیلومتری) ایران واقع شده است. فاصله العدید تا ایران ۱۷۰ مایل (حدود ۲۷۴ کیلومتر) است. تمامی این پایگاه‌ها به وضوح در تیررس موشک‌های ایرانی قرار دارند. در مقایسه، فاصله ایران تا اسرائیل حدود ۱۱۰۰ مایل (حدود ۱۷۷۰ کیلومتر) است.
الگوی استقرار پایگاه‌های ایالات متحده در خلیج فارس بازتاب‌دهنده چالش‌های قدیمی است؛ از جمله ضرورت محافظت از متحدان ایالات متحده در خلیج فارس و پهنه گسترده‌تر خاورمیانه در برابر اتحاد جماهیر شوروی. ممکن است این الگو در طول جنگ‌های افغانستان و عراق به خوبی کارآمد بوده باشد، اما اکنون به یک زمان‌پریشی (ناهماهنگی با واقعیت‌های زمانی حاضر – Anachronism) تبدیل شده است که جان سربازان آمریکایی را به خطر می‌اندازد — امری که به خوبی توضیح می‌دهد چرا بسیاری از نیروها در حال انتقال به نقاطی دورتر از ایران هستند. در واقع، مجله «نیروهای هوایی و فضایی» (Air & Space Forces Magazine) در ماه ژانویه گزارش داد: «برخی از نیروهای آمریکایی در حال تخلیه پایگاه هوایی العدید در قطر هستند که پایگاه نظامی اصلی آمریکا در خاورمیانه محسوب می‌شود… [و] به نظر می‌رسد هواپیماهای آمریکایی نیز جابه‌جا شده‌اند».
جابه‌جایی به کجا؟ ده‌ها فروند هواپیمای آمریکایی به فرودگاه بن‌گوریون و پایگاه هوایی رامون در اسرائیل منتقل شده‌اند. ایالات متحده همچنین از پایگاه‌هایی در اردن استفاده می‌کند؛ جایی که نیروهای آمریکایی هفته گذشته متحمل تلفات و دو کشته شدند. ژنرال بازنشسته فرانک مکنزی، فرمانده پیشین سنتکام، معتقد است که به جابه‌جایی‌های بیشتری برای دور شدن از ایران و خلیج فارس نیاز است.
او در اوایل ژوئیه به نشریه «میدل ایست آی» (Middle East Eye) گفت: «هیچ انسان عاقلی هرگز ستاد فرماندهی پیشروِ سنتکام را در فاصله ۱۰۰ مایلی ایران [در قطر] قرار نمی‌دهد؛ با این حال این ستاد دقیقاً همان‌جا قرار دارد».

او الگوی کنونی استقرار پایگاه‌های ایالات متحده را یک «اثر باستانی» تاریخی توصیف کرد و گفت راهبرد استقرار پایگاه‌های آمریکا «با واقعیت‌های میدانی همخوانی ندارد». مکنزی نتیجه‌گیری کرد که «ما باید به غرب نگاه کنیم؛ ما باید استقرار پایگاه در اسرائیل را مدنظر قرار دهیم»، هم به دلیل فاصله آن از ایران و هم به این دلیل که از دیدگاه او، این کشور کمترین محدودیت‌ها را بر حقوق دسترسی، استقرار پایگاه و پرواز هوایی ایالات متحده (که به اختصار ABO نامیده می‌شود) اعمال می‌کند.
سایر مکان‌های دورتر از ایران که می‌توانند مورد بررسی قرار گیرند شامل غرب عربستان سعودی و مصر هستند، اما هیچ‌یک از این مکان‌ها از سامانه‌های پدافند هوایی مشابه اسرائیل برخوردار نیستند و هیچ‌یک حقوق دسترسی، استقرار و پرواز (ABO) انعطاف‌پذیرتر را فراهم نمی‌کنند. با این حال، با توجه به اینکه ایالات متحده در چندین کشور خلیج فارس پایگاه دارد، باید به جای تمرکز تمام منابع هوایی خود در یک نقطه، ایجاد پایگاه‌های جدیدِ پراکنده در چندین مکان را مورد توجه قرار دهد.
اما گفتن این حرف آسان‌تر از عمل کردن به آن است. در حالی که ممکن است اسرائیل از حضور یک پایگاه آمریکایی استقبال کند، مصر، عربستان سعودی یا سایر کشورهای منطقه ممکن است آن را باری تلقی کنند که احتمالاً حملات را به خود جلب می‌کند، یا آن را اهرمی برای اعمال فشار بر ایالات متحده جهت کسب امتیازات سیاسی یا – در مورد مصر – دریافت کمک‌های بیشتر از آمریکا بدانند. علاوه بر این، در شرایطی که بودجه دفاعی ایالات متحده هم‌اکنون تحت فشارهای سنگینی قرار دارد، احداث پایگاه‌های جدید بسیار پرهزینه است. قطر در سال ۱۹۹۶ بین ۱ تا ۲ میلیارد دلار برای ساخت پایگاه العدید هزینه کرد و از آن زمان تاکنون بیش از ۶ میلیارد دلار دیگر برای نگهداری آن صرف کرده است.
قطعاً درباره یک الگوی جدید برای استقرار پایگاه‌های ایالات متحده بحث و تبادل‌نظر خواهد شد. همان‌طور که دریادار بازنشسته نیروی دریایی ایالات متحده، مارک مونتگومری، در گفت‌وگو با شبکه «فاکس نیوز» (FOX News) بیان کرد، ارتش ایالات متحده هم‌اکنون به مکان‌های جایگزین برای پایگاه‌هایی که به طور ویژه به ایران نزدیک هستند، اتکا کرده است. مونتگومری گفت: «ما دیگر مانند دوران پیش از جنگ به این پایگاه‌ها وابسته نیستیم». «من فکر می‌کنم ما این نیروها را بازاستقرار خواهیم داد».
اینکه آن‌ها به کجا خواهند رفت، چه زمانی این امر رخ خواهد داد، و چه کسی هزینه مکان‌های جدید را پرداخت خواهد کرد، پرسش‌هایی است که هم ارتش ایالات متحده و هم کنگره قطعاً در پی پاسخ به آن‌ها هستند. اما کنگره به کندی عمل می‌کند و در این میان، حملات به پایگاه‌های فعلی آمریکا ادامه دارد. این انتظار پرهزینه خواهد بود – هرچه سربازان آمریکایی مدت زمان بیشتری در تیررس موشک‌های ایرانی باقی بمانند، ایالات متحده بهای سنگین‌تری را از نظر آمادگی رزمی، بازدارندگی و جان انسان‌ها خواهد پرداخت.
این اثر صرفاً بیانگر دیدگاه‌ها و نظرات نویسنده است. شورای روابط خارجی (CFR) یک سازمان عضویت‌محور مستقل و غیرحزبی، اندیشکده و ناشر است و هیچ موضع نهادی در خصوص مسائل سیاست‌گذاری اتخاذ نمی‌کند.